Ana arı üretimi, koloninin doğal yeteneğini arıcının denetimine almaktır. Her koloni gerektiğinde ana arı yetiştirebilir; üretim, bunu istenen zamanda, istenen sayıda ve istenen genetikten yapmaktır.

Temel ilke

İşçi ve ana arı aynı yumurtadan çıkar. Farkı yaratan tek şey beslenmedir: sürekli arı sütüyle beslenen larva ana arı olur.

Üretimin bütün yöntemleri bu tek gerçeğe dayanır — koloniyi, seçilen larvaları ana arı olarak besleyecek duruma getirmek.

Larva yaşı — en kritik değişken

Ana arı kalitesini belirleyen en önemli etken, aşılanan larvanın yaşıdır.

Larva ne kadar gençse, yumurtalık gelişimi o kadar iyi olur. Yaşlı larvadan yetiştirilen ana arı, işçi arıya yakın özellikler taşır: daha az yumurtalık borusu, daha küçük sperma kesesi, daha kısa ömür.

Hedef, yumurtadan çıkışın ilk günündeki en genç larvalardır. Bir günlük gecikme sonucu belirgin biçimde düşürür.

Üç aşamalı düzen

Başlatıcı koloni

Anasız, kalabalık ve genç arı bakımından zengin olmalıdır. Aşılanan yüksükleri kabul edip beslemeye başlar. Anasızlık kabul isteğini yaratır.

Bitirici koloni

Kabul edilen yüksüklerin bakımını üstlenir. Ana arılı ve güçlü olabilir; yüksükler ızgarayla ayrılmış bir bölmede tutulur.

Bazı arıcılar başlatıcı ve bitiriciyi tek koloni olarak kullanır; ayrı kullanmak kalite açısından daha güvenilirdir.

Çiftleştirme kutusu

Olgun yüksük, küçük bir çiftleştirme kutusuna verilir. Ana arı burada çıkar, çiftleşme uçuşuna gider ve yumurtlamaya başlar.

Zaman çizelgesi

• Yumurta üç günde açılır
• Aşılamadan yaklaşık sekiz gün sonra yüksük kapanır
• Ana arı aşılamadan yaklaşık on iki gün sonra çıkar
• Çıkıştan sonra birkaç gün olgunlaşır
• Uygun havada çiftleşme uçuşuna çıkar
• Çiftleşmeden birkaç gün sonra yumurtlamaya başlar

Bu çizelge planlamanın omurgasıdır. Yüksüğün çiftleştirme kutusuna verilmesi, ana arı çıkmadan önce yapılmalıdır.

Kaliteyi belirleyenler

• Larva yaşı — en önemlisi
• Başlatıcı koloninin gücü ve genç arı oranı
• Bol polen ve nektar — kaynak kesikse beslemek gerekir
• Sıcaklık — yüksükler taşınırken üşütülmemeli
• Erkek arı bolluğu — çiftleşme kalitesini belirler

Erkek arı meselesi

Ana arı kalitesinin yarısı erkek arılardan gelir. Ana arı çok sayıda erkekle çiftleşir; genetik çeşitlilik koloninin dayanıklılığını doğrudan etkiler.

Bu yüzden ciddi üretim yapan arıcı, yalnızca ana arı hattını değil erkek arı kaynağını da planlar. Seçilmiş kolonilerde erkek yavru alanı bırakmak bunun en basit yoludur.

Erkek arı bulunmayan dönemde üretim yapılmaz.