Aethina tumida, Sahra altı Afrika kökenli bir böcektir. Yerli olduğu bölgelerde küçük bir sorundur; ancak yayıldığı yeni bölgelerde ciddi zarar verir ve birçok ülkede ihbarı zorunlu zararlı kapsamındadır.

Tanıma

• Erişkin: Yaklaşık 5-7 mm, koyu kahve ya da siyah, oval ve yassı. Kısa, topuzlu antenler taşır
• Davranış: Işıktan kaçar; çerçeve kaldırıldığında karanlık köşelere koşar. Bu hızlı kaçış tipiktir
• Larva: Krem renkli, sırtında diken sıraları ve önde üç çift bacak bulunur

Larvayı mum güvesi larvasından ayıran nokta bacaklar ve dikenlerdir. Mum güvesi larvasında bu yapılar yoktur.

Yaşam döngüsü

Dişi kovan içindeki çatlaklara yumurta bırakır. Larvalar petekte, balda ve polende beslenir; yavruyu da yerler.

Olgunlaşan larva kovandan çıkar ve toprağa girerek pupa olur. Erişkin böcek topraktan çıkıp yeni kovana uçar.

Bu toprak aşaması kritiktir: mücadele yalnızca kovan içinde yapılırsa döngü kırılmaz.

Verdiği zarar

• Balın bozulması: Larvalar bala maya bulaştırır; bal köpürür, fermente olur ve çürük portakal kokusu alır
• Petek tahribi: Larva tünelleri peteği kullanılmaz hale getirir
• Yavru kaybı
• Koloninin kovanı terk etmesi: Ağır bulaşmada arılar kovanı bırakıp gider

Bozulmuş bal hasat edilemez ve depodaki petekleri de tehdit eder.

Neden bazı bölgelerde daha yıkıcı

Afrika arı popülasyonları böcekle birlikte evrimleşmiştir; böceği kuşatma, kovma ve yumurtalarını temizleme davranışları geliştirmişlerdir.

Bu geçmişe sahip olmayan popülasyonlarda böcek çok daha hızlı çoğalır. Toprak yapısı da belirleyicidir: gevşek ve nemli topraklar pupa gelişimine elverişlidir.

Ne yapmalı

• Bildir. Yeni yayılım alanlarında ihbarı zorunludur. Yetkili tarım otoritesine haber ver
• Koloniyi güçlü tut. Güçlü koloni böceği baskı altında tutar
• Boş alan bırakma. Arıların koruyamadığı kat ve çerçeve böceğe alan açar
• Hasadı bekletme. Süzülecek petekleri hemen işle; depoda beklerse larva gelişir
• Arılık yeri: Güneşli ve kuru zemin pupa gelişimini zorlaştırır. Gölgeli ve nemli yerlerden kaçın
• Tuzaklar: Kovan içine yerleştirilen tuzaklar sayıyı düşürmede yardımcı olur
• Bulaşık koloniyi taşıma. Nakil, böceği yeni bölgelere götüren başlıca yoldur

Süzme odasında dikkat

Böcek en çok bal işleme alanında çoğalır. Süzme odasında bekleyen dolu petekler ideal ortamdır. Peteği kovandan aldıktan sonra en kısa sürede işle ve odayı temiz tut.