Çiftleştirme kutusu, ana arının çıkması, çiftleşmesi ve yumurtlamaya başlaması için kurulan küçük kolonidir. Amaç, az arıyla çok sayıda ana arıyı çiftleştirmektir.

Boyut seçimi

Kutu ne kadar küçükse o kadar az arı harcanır; ancak küçüklük dezavantaj da getirir.

• Küçük kutular: Az arı yeter, çok sayıda kutu kurulabilir. Buna karşılık ısı dengesi zayıftır, yağmacılığa açıktır, sık kontrol ister
• Ruşet boyu: Daha dengeli. Kendini savunur, uzun süre ayakta kalır, gerekirse doğrudan koloniye dönüştürülür

Yeni başlayan için ruşet boyu daha bağışlayıcıdır.

Kurulum

• Kapalı yavru ve bir miktar genç arı ile kurulur
• Bal ve polen konur; kaynak kesikse besleme gerekir
• Tarlacılar eski kovana döneceği için ek arı silkelenir
• Uçuş deliği dar tutulur
• Kurulduktan sonra bir iki gün kapalı tutmak ya da uzağa taşımak arıların kalmasını sağlar

Yüksüğün verilmesi

Olgun yüksük, ana arı çıkmadan önce kutuya verilir. Yüksük dikey durmalı ve zedelenmemelidir.

Taşıma sırasında üşütmek ve sarsmak ana arıya zarar verir. Yüksükler sıcak tutularak ve dik konumda taşınmalıdır.

Çiftleşme dönemi

Ana arı çıktıktan sonra birkaç gün olgunlaşır, ardından uygun havada çiftleşme uçuşuna çıkar. Bu dönem hava koşullarına bağlıdır.

Bu süre boyunca kutu açılmamalıdır. Çiftleşme uçuşundaki ana arı, kovan açıldığında dönüşte yönünü şaşırabilir.

Yumurta görülmesi çiftleşmenin başarılı olduğunu gösterir.

Konum ve yönelim

Ana arı kaybının önemli bölümü çiftleşme uçuşunda yaşanır. Kayıpları azaltan düzenlemeler:

• Kutuları farklı yönlere bakacak biçimde diz
• Giriş çevresine belirgin renkler ve şekiller koy
• Kutuları birbirine çok yakın ve aynı hizada dizme
• Etraftaki belirgin nesnelerden yararlan

Aynı görünümlü kutuların sıra halinde dizilmesi, dönen ana arının yanlış kutuya girmesine ve öldürülmesine yol açar.

Değerlendirme

Yumurtlamaya başlayan ana arı hemen değerlendirilmez; ilk yavru düzeni birkaç gün içinde oturur.

Bakılacaklar: yavru alanının sıkılığı, işçi gözlerinde erkek yavrusu olup olmadığı, koloninin sakinliği.

Kutuların yeniden kullanımı

Ana arı alındıktan sonra kutuya yeni bir yüksük verilerek döngü sürdürülür. Kutu birkaç döngü sonra zayıflar; kapalı yavru takviyesi gerekir.

Sezon sonunda kutular ya birleştirilir ya da güçlendirilerek kışa hazırlanır.