Een volk dat verloren is gegaan is de laatste kans om te leren wat er misging. De kast leegmaken zonder te kijken verspeelt die kans.

Wat u eerst beoordeelt

• Zijn er veel of weinig dode bijen?
• Is er honing, en waar zit die?
• Waar zat de tros?
• Is de kast nat of droog?
• Is er broed, en in welke toestand?

Het beeld lezen

• Koppen in de cellen, geen honing → verhongering
• Koppen in de cellen, honing twee ramen verderop → onbereikbare voorraad; de tros kon bij koude niet zijwaarts
• Weinig bijen, veel honing → varroa en de virussen; het volk kromp in de winter weg
• Natte wanden, schimmel op de raat → ventilatie of een lekkend dak
• Bult darrenbroed, meerdere eitjes per cel → het volk was weisel- of moerloos
• Aangevreten raat, nestmateriaal, geur → muizen
• Verdraaide of vastzittende dode larven → onderzoek op vuilbroed
• Nauwelijks dode bijen, wel voorraad en broed → het volk is vertrokken; dit is het beeld dat oorspronkelijk werd omschreven

De vanglade en de bodem

Wasgruis toont de breedte van de tros. Mijten op de bodem geven een indruk van de besmetting. Broedresten en sporen van plagen zijn er vaak beter zichtbaar dan op de raat.

Wat u meeneemt

• Foto's van het broednest en van de bodem
• Een monster bijen als u onderzoek wilt laten doen
• Aantekeningen: datum, volknummer, laatste behandeling, laatste meting

Wat u met het materiaal doet

• Sluit de kast onmiddellijk; een openstaande kast met voorraad wordt beroofd en verspreidt wat er misging
• Bij verdenking van vuilbroed: niets verplaatsen, melden
• Anders: raat beoordelen, donkere raat uit omloop nemen, de beute reinigen en zo nodig uitbranden
• Bewaar bruikbare voorraadramen koud

De vraag die telt

Bijna elk winterverlies wordt maanden voor de dood bepaald. De nuttige vraag is dus niet waaraan het volk stierf, maar wat er in augustus gebeurde — en of de aantekeningen dat laten zien.