Genetische selectie is het werk van beslissen uit welke volken wordt geteeld. Het is de kern van de teelt; al het andere is de uitvoering van die beslissing.

Erfelijkheid en omgeving

Elk waargenomen kenmerk komt uit twee bronnen: genetica en omgeving.

Een volk dat goede honing maakt kan dat aan goede genetica of aan een goede plek te danken hebben. Selectie vraagt die twee te scheiden.

Daarvoor is er één manier: de volken onder gelijke omstandigheden houden.

Sommige kenmerken zijn makkelijker te selecteren

Kenmerken verschillen in hoe sterk zij worden overgeërfd.

• Gedragskenmerken — karakter, hygiënisch gedrag — reageren betrekkelijk snel op selectie
• Opbrengst wordt sterk door de omgeving beïnvloed; de vooruitgang is trager

Beginnen met gedragskenmerken geeft dus sneller resultaat.

Twee moeilijkheden die eigen zijn aan honingbijen

• Meervoudige paring: Een koningin paart met veel darren, dus een volk bevat meerdere vaderlijnen
• De beoordeelde eenheid is het volk: Kenmerken worden op volkniveau waargenomen, niet bij afzonderlijke bijen

Dat bemoeilijkt de selectie, maar het geeft het volk ook genetische verscheidenheid en weerbaarheid.

Inteelt

Blijvend telen uit de eigen lijn in een gesloten populatie verhoogt de inteelt.

Het concrete kenmerk is een hiaatrijk broedpatroon: bij nauwe inteelt komen sommige eitjes niet tot ontwikkeling en worden zij verwijderd.

Met tussenpozen materiaal van buiten inbrengen voorkomt het.

Selectiedruk

Hoe minder volken u als teeltvolk gebruikt, hoe sneller de vooruitgang — en hoe groter het inteeltrisico.

Er is evenwicht nodig: teel uit de beste enkele volken, maar bind u niet aan één lijn.

Realistische vooruitgang

Teelt is traag werk en resultaten verschijnen jaren later. Maar de vooruitgang is cumulatief: wat in elke generatie wordt gewonnen blijft behouden.

Telen uit de beste volken en de slechtste vervangen maakt binnen enkele jaren een duidelijk verschil.