De honingbij leeft in een zeer wijd verspreidingsgebied. Wat dat mogelijk maakt is dat haar ondersoorten zich aan hun klimaat hebben aangepast.

Waar de aanpassing zichtbaar wordt

• Grootte van de wintertros: Ondersoorten van koude streken vormen een kleine tros en verbruiken weinig
• Snelheid van de voorjaarsontwikkeling: Snel waar het seizoen kort is, gematigder waar het lang is
• Reactie op drachtgebrek: Bijen van droge streken stoppen het broeden snel
• Vliegtemperatuur: Bijen van koele streken vliegen bij lagere temperaturen
• Tonglengte: Verschilt met de bloemenbouw van de streek

Waarom plaatselijke aanpassing telt

Een ondersoort is geselecteerd op de drachtkalender en de winter van haar eigen streek.

Een ingevoerde lijn die in een catalogus productiever oogt kan onder plaatselijke omstandigheden achterblijven: zij mist de dracht, verbruikt veel in de winter, of broedt op het verkeerde moment.

Concrete voorbeelden van mismatch

• Een lijn die op een lang seizoen is aangepast stopt het broeden laat in een streek met een korte winter; de voorraad loopt terug en de varroacyclus wordt verlengd
• Een snel groeiende lijn groeit voor niets en zwermt in een streek zonder vroege dracht
• Een lijn die op droogte is aangepast benut haar mogelijkheden niet waar de dracht overvloedig is

Het effect van klimaatverandering

Deze aanpassing veronderstelt een stabiel klimaat. Verschuift de bloeikalender, dan breekt de afstemming.

• De volksontwikkeling loopt op een combinatie van daglengte en temperatuur; planten reageren vooral op temperatuur
• Verschuiven die twee in een verschillend tempo, dan gaat de dracht open en dicht voordat het volk klaar is
• Een warm najaar verlengt het broedseizoen; de broedloze periode wordt smaller en de timing van de varroabehandeling raakt verstoord

Hoe de imker zich aanpast

• Volg het volk, niet de kalender. De werkelijke stand van dracht en broed is betrouwbaarder dan een datum
• Houd uw eigen aantekeningen bij. Noteer per jaar wanneer de bloei in uw omgeving begon
• Werk met plaatselijke lijnen. Aanpassing is het goedkoopste voordeel dat er is
• Gebruik een weegschaal. Het gewicht vertelt of er werkelijk dracht is

De waarde van genetische verscheidenheid

Plaatselijke ondersoorten vormen een reservoir aan aanpassing. Ongecontroleerde invoer en kruising verdunnen dat reservoir en verkleinen het vermogen zich aan een veranderend klimaat aan te passen.