Het vleugelmisvormingsvirus is het meest verbreide virus in bijenvolken en een van de belangrijkste oorzaken van winterverliezen. Het wordt altijd samen met varroa genoemd, omdat de verhouding tussen beide de uitwerking van het virus fundamenteel heeft veranderd.

Voor en na varroa

Het virus bestond al vóór varroa. Het kwam op lage niveaus in volken voor, meestal zonder verschijnselen; het verspreidde zich via de mond en richtte zelden schade aan.

Varroa veranderde twee dingen:

• Directe overdracht: Tijdens het voeden brengt de mijt het virus in de bij; de natuurlijke barrières van het spijsverteringskanaal worden omzeild
• Hogere belasting: De virustiter springt van een symptoomloos naar een ziekmakend niveau

DWV is daarom vandaag geen zelfstandig probleem maar grotendeels een gevolg van varroa.

Verschijnselen

• Verfrommelde, gekreukte of onvolgroeide vleugels
• Verkort, onderontwikkeld achterlijf
• Kleurverlies
• Jonge bijen die voor de kast kruipen en niet kunnen vliegen
• Sterk verkorte levensduur

Het werkelijke gevaar is de onzichtbare vorm

Een bij met misvormde vleugels zien is al een vergevorderd stadium. De eigenlijke schade ontstaat bij besmetting zonder verschijnselen.

Een normaal ogende bij kan een hoge virusbelasting dragen. Die bij leeft korter. Voor een winterbij is dat fataal: een bij die maanden zou moeten leven leeft weken, en het volk verdwijnt midden in de winter.

Het oordeel "ik zie geen misvormde vleugels, dus er is niets aan de hand" is daarom misleidend.

Waarom het volk in de winter instort

De keten verloopt zo: hoge mijtdruk eind zomer → winterbijen worden besmet geboren → het vetlichaam is verzwakt door mijt én virus → de bijen sterven eerder dan verwacht → het volk verdwijnt in januari of februari.

Veel honing en weinig bijen in de kast is het typische beeld.

Bestrijding

Er bestaat geen behandeling die rechtstreeks op het virus werkt. De enige realistische weg is de vector aanpakken:

• Breng varroa omlaag vóór het einde van de zomer. De mijtdruk moet laag zijn voordat de winterbijen worden opgekweekt
• Meet regelmatig. De virusbelasting volgt de mijtdruk
• Grijp direct in bij misvormde bijen. Het betekent dat het mijtenniveau al langere tijd hoog is
• Werk met lijnen met sterk hygiënisch gedrag. Volken die besmet broed opruimen zijn in het voordeel
• Vernieuw de koningin. Een jonge, gezonde koningin versnelt het herstel

Samenvatting

DWV laat het duidelijkst zien waarom varroabestrijding een kwestie van timing is en niet van de kalender. Het mijtenniveau in augustus bepaalt het aantal volken in februari.