Een aflegger is een klein volk op enkele ramen. Het is het veelzijdigste hulpmiddel dat een imker heeft en het dient veel doelen.

Waarvoor

• Koninginnen laten bevruchten
• Reservekoninginnen aanhouden: Een kant-en-klare oplossing als een koningin wegvalt
• Het aantal volken vergroten
• Zwakke volken versterken
• Zwermbeheer: De drang tot delen bevredigen
• Winterverliezen dekken

Het tweede punt is het waardevolste en wordt het minst benut: enkele afleggers op de stand maken het verlies van een koningin van een crisis tot een routinekwestie.

Opzetten

• Een raam gesloten broed, een raam met honing en stuifmeel
• Verplaatst met de jonge bijen erop; haalbijen keren terug, dus er moeten extra bijen worden bijgeschud
• Een koningin, een dop of een nieuwe koningin
• Een smalle vliegopening
• Voeren als er geen dracht is

De risico's van klein zijn

• Roverij: De grootste bedreiging. De vliegopening moet smal blijven
• Warmtebalans: Bij koude nachten kan het broed onvoldoende worden beschermd
• Plagen: Een gunstige omgeving voor wasmot en kleine kastkever
• Verhongering: Met weinig haalbijen raakt de voorraad snel op

Een aflegger vraagt daarom vaker controle dan een volwaardig volk.

Groei sturen

Groeit de aflegger, dan wordt de ruimte krap en ontstaat zwermrisico. De mogelijkheden:

• Overzetten naar een volwaardige kast
• Een bak toevoegen
• Ramen wegnemen om een ander volk te versterken
• Verenigen met een zwak volk

Overwinteren

Een aflegger kan overwinteren maar vraagt zorg:

• De voorraad moet toereikend zijn; een klein volk eet weinig maar heeft weinig buffer
• De ruimte wordt zover mogelijk beperkt
• Isolatie en vochtbeheersing worden belangrijk
• Afleggers naast elkaar in een gedeelde kast delen warmte

Een aflegger die de winter doorkomt is een kant-en-klare reserve in het voorjaar.

Hoeveel

Een gangbare aanpak is afleggers aanhouden ter grootte van een vast deel van het aantal volken, zodat winterverliezen worden gedekt zonder volken te kopen.

Dit is een van de praktischte gewoonten om een imkerij zelfvoorzienend te maken.