Septikemie is de vermeerdering van bacteriën in de hemolymfe van volwassen bijen. Verschillende organismen kunnen erbij betrokken zijn, waarbij Pseudomonas-soorten het vaakst worden genoemd.

Zij komt weinig voor en hangt nauw met de omstandigheden samen: zij verschijnt waar volken vochtig staan.

Hoe zij ontstaat

De bacteriën komen binnen via de ademhalingsopeningen of via beschadiging van de lichaamswand en vermeerderen zich in de hemolymfe.

De hemolymfe van een gezonde bij is helder. Naarmate de infectie vordert wordt zij troebel en melkachtig — een van de weinige bevindingen die met het oog te beoordelen zijn.

Verschijnselen

• Segmenten die makkelijk loslaten. Het bindweefsel valt uiteen; een dode bij valt bij aanraking uit elkaar. Dit is het meest onderscheidende kenmerk
• Troebele hemolymfe. Melkachtig in plaats van helder
• Kruipende bijen die niet kunnen vliegen
• Snel verlies van volwassen bijen
• Een onaangename geur wordt soms beschreven

De loslatende segmenten zijn het praktische onderscheid. Een dode bij die tussen de vingers uiteenvalt wijst hierop en niet op andere ziekten van volwassen bijen.

Uitlokkende omstandigheden

• Vocht: De voornaamste factor. Natte standplaatsen, slechte ventilatie, condens
• Slecht afwaterende grond
• Schaduwrijke, windstille plekken
• Zwakke volken
• Lange perioden opgesloten door slecht weer

Net als bij kalkbroed is de ziekte vaak minder het probleem dan een aanwijzing over de omstandigheden in en om de kast.

Wat te doen

Er bestaat geen specifieke behandeling, en die is meestal ook niet nodig. De aanpak is de omstandigheden herstellen:

• Verbeter de ventilatie. Verminder het vocht in de kast
• Zet de kast licht voorover zodat condens naar buiten loopt
• Zet de kast van de grond af
• Bekijk de standplaats. Droge grond met ochtendzon maakt een duidelijk verschil
• Beperk de ruimte tot wat het volk warm kan houden
• Versterk of verenig het volk

Diagnose

Een definitieve vaststelling vraagt laboratoriumonderzoek. In het veld zijn loslatende segmenten samen met vochtige omstandigheden een redelijke aanwijzing.

Praktische lijn

Septikemie vraagt zelden een eigen ingreep. Verschijnt zij, dan is de vraag niet "welke behandeling" maar waarom dit volk nat staat.