Kleine kastkever (Aethina tumida)

De kleine kastkever (Aethina tumida) is een invasieve kever van Afrikaanse oorsprong, waarvan de larven gangen door de raat vreten en de honing laten gisten. In Turkije is aangifte verplicht: gebruik bij een vermoeden niet op eigen houtje middelen, verplaats geen kasten en materiaal, neem een monster en meld het meteen bij de officiële veterinaire dienst.

Wat is het, en hoe verspreidt het zich?

De kever is inheems in Afrika ten zuiden van de Sahara; daar is hij meestal een klein probleem, omdat de bijen samen met hem zijn geëvolueerd. Eind jaren negentig werd hij naar de VS versleept, daarna naar Australië en andere landen. In Europa komt hij sinds 2014 voor in het zuiden van Italië. In gebieden waar hij nieuw binnenkomt, is de schade groot, omdat de plaatselijke bijenpopulaties de kever niet voldoende kunnen verdrijven.

• De volwassen kever vliegt en kan kasten op kilometers afstand vinden.
• Verplaatsing door de mens is de belangrijkste route over lange afstand: volken, pakketbijen, moerkooien (met begeleidende bijen), gebruikte raten en materiaal, grond van de bijenstand, bijenwas en fruittransport.
• De volgroeide larve kruipt de grond in om te verpoppen. Losse, vochtige en warme grond versnelt de ontwikkeling. Daarom wordt de cyclus niet doorbroken als de bestrijding tot de kast beperkt blijft.

Hoe herken je hem?

Volwassen kever

• Ongeveer 5–7 mm lang en 3–4,5 mm breed; ovaal, plat, donkerbruin tot zwart van kleur. Een pas uitgekomen kever is lichter, roodachtig bruin.
• De uiteinden van de antennen zijn knotsvormig; de dekschilden zijn kort, zodat de punt van het achterlijf iets uitsteekt.
• Hij schuwt het licht: als je het dak opent, rent hij onder de dekplank en langs de randen van de ramen snel naar donkere hoeken en naar de bodemplank.

Larve

• Crèmewit van kleur, volgroeid ongeveer 1 cm lang.
• Aan de kopkant zitten drie paar korte poten; de rest van het lichaam heeft geen poten.
• Op de rug zitten twee rijen korte stekels en op elk segment kleine uitsteeksels.
• Spint geen zijde; laat in de raat een natte, slijmerige ravage achter.

Wat je in de kast ziet

• Gistende honing die uit de honingcellen lekt en schuimt; een zure geur die aan rotte sinaasappels doet denken
• Raat die slijmerig, glanzend en glibberig oogt; doorgraven cellen, bedorven stuifmeel
• Grote aantallen larven in groepjes; in ernstige gevallen verlaten de bijen de kast
• Plotseling en snel bederf van honingraten die in de slingerruimte staan te wachten

Verschil met de wasmot

Imkers verwarren hem het vaakst met de larve van de wasmot. Alleen kijken of er poten zijn is misleidend, want ook de wasmotlarve heeft vooraan drie paar poten.

Hoe controleer je de kast?

1. Kijk na het openen van het dak eerst onder de dekplank en in de hoeken van het dak; probeer de kevers te vangen voordat ze voor het licht wegvluchten.
2. Controleer de bodemplank en de hoeken van de kast; daar verstoppen de kevers zich.
3. Zoek langs de randen van de ramen en in de honing- en stuifmeelcellen naar larven.
4. Vallen in de kast voor monitoring (een gegolfde plastic strip op de bodemplank, een oliegevulde val tussen de ramen) helpen de kevers te verzamelen.

Wat moet je doen bij een vermoeden?

1. Verplaats de kast en het materiaal niet. Breng geen kasten, ramen, honing, raten of gereedschap naar een andere bijenstand.
2. Neem een monster. Doe de gevonden kevers en larven in alcohol in een goed afsluitbaar potje. Maak zo mogelijk foto's en noteer het kastnummer en de datum.
3. Meld het meteen. Breng de officiële veterinaire dienst op de hoogte. De officiële diagnose wordt in het laboratorium gesteld.
4. Gebruik niet op eigen houtje middelen. Welke maatregelen in de kast of in de grond worden genomen, met inbegrip van het vernietigen van het volk, bepalen de officiële dierenartsen.

Preventie

• Koop volken, pakketbijen en moeren alleen van geregistreerde bronnen met een gezondheidscertificaat. Wees vooral voorzichtig met bijen uit het buitenland en met gebruikt materiaal.
• Houd het volk sterk. Een sterk volk drijft de kever in de hoeken en maakt het hem moeilijk eitjes te leggen.
• Laat geen ruimte over die de bijen niet kunnen bewaken. Bakken en lege ramen die de sterkte van het volk te boven gaan, bieden de kever een schuilplaats.
• Laat geoogste honing niet staan. Bewaar honingkamers niet dagenlang in de slingerruimte; houd de ruimte schoon en droog en laat slingerresten niet open en bloot liggen.
• Kies de standplaats van de bijenstand zorgvuldig. Zonnige, droge en vaste grond bemoeilijkt de ontwikkeling van de poppen; vermijd schaduw en vochtige grond.