Italiaanse bij (Apis mellifera ligustica)

De Italiaanse bij (Apis mellifera ligustica) is een ondersoort van de honingbij die afkomstig is van het Italiaanse schiereiland, duidelijke gele banden op het achterlijf heeft, rustig is en veel broed voortbrengt. Het is het meest gebruikte bijenras ter wereld; ze is sterk in gebieden met een gematigd klimaat en een lange, ononderbroken dracht. Haar zwakke punten zijn het hoge wintervoerverbruik, het late stoppen met broeden in de herfst en de neiging tot roven.

Waar komt de Italiaanse bij vandaan en waar is ze naartoe verspreid?

De Italiaanse bij dankt haar naam aan de regio Ligurië in Noord-Italië (ligustica). Haar natuurlijke verspreidingsgebied is het Italiaanse schiereiland vanaf de zuidkant van de Alpen; op Sicilië leeft echter een aparte ondersoort, de Siciliaanse bij.

Vanaf het midden van de negentiende eeuw werd de Italiaanse bij naar andere Europese landen, Noord- en Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland gebracht. Tegenwoordig is ze in de beroepsimkerij van die landen het basisras. Haar zachtaardigheid, lichte kleur en sterke volken maakten haar vooral voor grote bedrijven aantrekkelijk.

Hoe herken je de Italiaanse bij?

• Kleur: duidelijke geel-gouden banden op de achterlijfsringen; bij goede lijnen zijn de eerste drie ringen geel.
• Beharing: licht geelachtige haren.
• Tong: middellang.
• Moer: meestal licht van kleur en groot; goed te zien op de raat.

De lichte kleur maakt het makkelijker om de moer op de raat te vinden; voor beginners is dat een praktisch voordeel. Een gele kleur alleen bewijst echter niet dat het om een zuivere Italiaanse bij gaat: Cypriotische en Syrische bijen en sommige Anatolische kruisingen kunnen ook gele banden hebben.

Sterke punten van de Italiaanse bij

• Zachtaardigheid: over het algemeen rustig; blijft tijdens de inspectie op de raat zitten.
• Hoge legcapaciteit: de moer legt een groot, aaneengesloten broednest aan; het volk bereikt een sterke bezetting.
• Lang actief seizoen: broedt door zolang er dracht is; benut lange hoofddrachten goed.
• Goede honingopbrengst: hoge opbrengst in gebieden met een lange, ononderbroken dracht.
• Weinig propolis: de ramen laten makkelijk los; inspectie en oogst worden eenvoudiger.
• Bouwlust: bouwt kunstraat snel uit; maakt witte, schoon verzegelde honingraten.

Zwakke punten van de Italiaanse bij

• Hoog wintervoerverbruik: gaat met een grote bezetting de winter in; heeft veel voorraad nodig. Bij lange, strenge winters is dat een nadeel.
• Laat stoppen in de herfst: stopt laat met broeden; dat verbruikt voorraad en verlengt de varroacyclus.
• Slecht aangepast aan onderbroken dracht: omdat ze ook bij stilvallende dracht doorbroedt, raakt de voorraad snel op.
• Neiging tot roven: valt bij het wegvallen van de dracht duidelijk andere kasten aan.
• Zwakke oriëntatie: bij dicht opeen geplaatste kasten vliegen meer bijen het buurvolk binnen (verdwalen); dat bevordert ook de verspreiding van ziekten en mijten.

Voor welke streken is de Italiaanse bij geschikt?

Onder Turkse omstandigheden kan de Italiaanse bij alleen zinvol zijn in kuststreken met een zachte winter en een lang aanhoudende dracht. Op de hoogvlakten van Centraal- en Oost-Anatolië geven lokale Anatolische en Kaukasische lijnen doorgaans een betrouwbaarder resultaat. In Artvin en Ardahan, het genencentrum van de Kaukasische bij, is het binnenbrengen van bijen van een ander ras verboden.

De Italiaanse bij vergeleken met de Carnica

De Italiaanse bij is geel, vormt grote volken en blijft broeden ook als de dracht ophoudt; de Carnica is grijs, zuinig en past zich snel aan de dracht aan, maar is zwermlustiger. In gematigde streken met een lang seizoen gaat de voorkeur vaker naar de Italiaanse bij, in koude streken met een kort seizoen naar de Carnica.

Bedrijfsvoering met de Italiaanse bij

1. Houd de wintervoorraad hoog: bereken in de herfst de voorraad boven het lokale gemiddelde.
2. Neem maatregelen tegen roven zodra de dracht ophoudt: verklein de vliegopening, laat geen suikerwater of honing openstaan en houd inspecties kort.
3. Stem de varroabestrijding af op de broedtoestand: het late einde van het broed in de herfst beïnvloedt het behandelmoment; tel de mijten.
4. Beperk het verdwalen: zet de kasten met de vliegopening in verschillende richtingen, met tussenruimte en in verschillende kleuren.
5. Houd bij zomerse drachtloosheid de voerbehoefte in de gaten: een volk dat doorbroedt terwijl de dracht stilvalt, wordt snel lichter.