Honingkamers

Een hoge honingkamer (volle honingkamer, broedkamerhoge bak) is een bak die even hoog is als de broedkamer en dezelfde ramen bevat; hij wordt op de broedkamer geplaatst en geeft de bijen ruimte om honing op te slaan. Het grootste voordeel is dat de ramen uitwisselbaar zijn met die van de broedkamer, het grootste nadeel het gewicht als hij vol is. Wanneer en hoe hij wordt gegeven, bepaalt rechtstreeks de hoeveelheid en de kwaliteit van de oogst.

Wat is een hoge honingkamer?

De honingkamer (honingbak) is het bovenste deel van de kast, waar de bijen hun overtollige honing opslaan. Bijen slaan honing van nature boven en rond het broednest op; de honingkamer maakt gebruik van dit instinct. Het woord "hoog" slaat op de hoogte van de bak: een hoge honingkamer is even diep als de broedkamer.

Bij de in Turkije gangbare Langstroth-kasten is de hoge honingkamer precies gelijk aan de broedkamer; dezelfde bak kan bovenop als honingkamer en onderaan als broedkamer dienen. Daarom spreken sommige imkers niet van "honingkamer" en "broedkamer", maar gewoon van een "bak". In het Dadant-systeem zijn de honingkamers doorgaans duidelijk ondieper dan de broedkamer; daar wordt het begrip "hoge bak" minder gebruikt.

Wat zijn de voor- en nadelen van een hoge honingkamer?

Voordelen

• Eén raammaat: Broedkamer en honingkamer gebruiken hetzelfde raam; ramen kunnen vrij worden verwisseld. Dat is een groot gemak bij het maken van afleggers, bij het geven van een honingraam aan een zwak volk of bij het maken van ruimte in de broedkamer.
• Minder onderdelen: Eén bakmaat, één raammaat, één maat kunstraat; voorraad en gereedschap worden eenvoudiger.
• Wintervoer: In het najaar kan een deel van de laatste honingkamer als wintervoer in de kast blijven en in het voorjaar als broedkamer worden gebruikt.
• Meer honing per raat: Bij dezelfde oogst hoeven minder ramen te worden ontzegeld en geslingerd.

Nadelen

• Gewicht: Een hoge bak vol honing kan gemakkelijk meer dan 30 kilogram wegen. Voor één persoon is dat zwaar tillen; rugklachten komen onder imkers vaak voor.
• Vultijd: In streken met een zwakke dracht wordt een grote bak later gevuld en later verzegeld.
• Broedrisico: Omdat hij even groot is als de broedkamer, kan de moer in een kast zonder moerrooster gemakkelijker naar de honingkamer gaan.

Wanneer zet je een honingkamer op?

De honingkamer op het juiste moment opzetten is een van de meest bepalende beslissingen in de imkerij. Een te vroeg opgezette bak koelt de kast af, een te laat opgezette bak leidt tot zwermen en gemiste honing.

1. Volkssterkte: Het grootste deel van de broedkamer (in een kast met 10 ramen ongeveer 7–8 ramen) moet met bijen bezet zijn.
2. Vers wit was: Nieuw, wit was op de bovenlatten en langs de raamranden laat zien dat de bijen klaar zijn om te bouwen en dat er nectar binnenkomt.
3. Nectardracht: De hoofddracht in de streek moet begonnen zijn of op het punt staan te beginnen.
4. Weer: Als de nachttemperaturen niet te laag zijn; in een koude periode heeft het volk moeite om een grote lege bak warm te houden.

Na het opzetten wordt bij elke controle gekeken hoe vol de bak is. De gangbare regel: zet de volgende honingkamer op wanneer de vorige voor ongeveer twee derde tot drie kwart gevuld is; de bijen moeten altijd wat lege ruimte hebben.

Zet je een honingkamer bovenop of eronder?

Er zijn twee gangbare werkwijzen:

• Bovenop zetten: De nieuwe bak komt helemaal bovenaan. Dat is eenvoudig; volle bakken hoeven niet te worden getild. De meeste imkers kiezen hiervoor.
• Onderzetten: De nieuwe lege bak komt direct op de broedkamer, onder de volle bak. Sommige imkers denken dat de bijen daardoor harder werken; het vereist echter het tillen van volle, zware bakken en over het effect bestaat geen overeenstemming.

Welke methode je ook kiest, met uitgebouwde raten in de eerste honingkamer gaan de bijen snel naar boven. Geef bij een zwakke dracht liever geen bak met alleen kunstraat, maar zet uitgebouwde raten voorop en verdeel de kunstramen daartussen.

Hoe oogst je een hoge honingkamer?

1. Rijpheid: Het grootste deel van de ramen (meestal minstens drie kwart) moet verzegeld zijn. Honing in onverzegelde cellen kan te vochtig zijn; de algemene vochtgrens voor honing is 20%.
2. Bijenvrij maken: Een of twee dagen voor de oogst kan een bijenuitloper onder de honingkamer worden gelegd; de bijen gaan naar beneden en kunnen niet terug. Anders worden de ramen een voor een afgeschud en afgeveegd, of wordt er lucht met een blazer overheen geblazen.
3. Broedcontrole: In een kast zonder moerrooster wordt elk raam bekeken; een raam met broed wordt niet geslingerd maar teruggezet in de broedkamer.
4. Vervoer: Volle bakken zijn zwaar; buig bij het tillen door de knieën en werk zo nodig met twee personen of met een kastlift. Vervoer de bakken afgesloten om roverij te voorkomen.
5. Wintervoer: Zorg er bij de laatste oogst voor dat er genoeg honing in de broedkamer achterblijft.

Onderhoud en opslag van honingkamers

• Natte ramen die van het slingeren terugkomen, kunnen kort door de bijen worden schoongelikt (door ze op de kast te zetten); ze mogen echter niet open en bloot midden op de bijenstand worden neergezet, want dat bevordert roverij en de verspreiding van ziekten.
• Lege raten moeten in de winter tegen wasmot worden beschermd: een koele, lichte en luchtige opslag; tussen de opgestapelde bakken mag geen opening zitten en muizen mogen er niet in kunnen.
• De buitenkant van houten bakken wordt buiten het seizoen gerepareerd en geschilderd met een buitenverf die onschadelijk is voor bijen; de binnenkant wordt niet geverfd.
• Gebroken handgrepen, losgeraakte hoekverbindingen en kromgetrokken randen worden hersteld voordat het seizoen begint.

Veelgemaakte fouten

• Een honingkamer op een zwak volk zetten; de bijen kunnen de bak niet warm houden en de wasmot nestelt zich.
• Een bak zonder ramen of met te weinig ramen geven; de bijen bouwen onregelmatige wilde raat in de lege ruimte.
• Bakken van verschillende maten door elkaar gebruiken; er ontstaan kieren en de bijenruimte klopt niet meer.
• Onrijpe, onverzegelde honing oogsten.
• Alle bakken afnemen zonder rekening te houden met het wintervoer.