Bij imkeren zonder kunstraat bouwen de bijen hun raat zelf, geleid door alleen een startreepje of een gevormde bovenlat.

Hoe het gebeurt

• Een smalle strook kunstraat, een houten wig of een afgeschuinde bovenlat geeft de bijen een lijn om vanaf te bouwen
• De ramen moeten strikt verticaal hangen; scheef gebouwde raat is niet uit te nemen
• Nieuwe ramen komen tussen uitgebouwde raat, wat het bouwen recht houdt

Wat ervoor pleit

• Geen aangekochte was: Het residuprobleem van ingezamelde was vervalt volledig
• De bijen kiezen zelf de celmaat en het aandeel darrenraat
• Telkens verse was, wat goed past bij regelmatige raatvernieuwing
• Lagere kosten

Het residupunt is het sterkste argument: kunstraat uit ingezamelde was is de voornaamste weg waarlangs vetoplosbare stoffen terugkeren in de kast.

Wat ertegen pleit

• Meer darrenraat. Aan zichzelf overgelaten bouwen bijen een aanzienlijk aandeel darrencellen
• Breekbare raat: Verse natuurraat scheurt gemakkelijk in de slinger
• Scheef bouwen als de kast niet waterpas staat of er te veel tegelijk wordt gegeven
• Bouwen kost het volk energie die niet naar opslag gaat
• Het lukt alleen bij dracht en warm weer

De darrenvraag

Meer darrenraat is niet zonder meer verlies. Darren zijn nodig voor de paring, en darrenraat heeft een rol bij varroacontrole door het snijden.

Maar hetzelfde feit snijdt twee kanten op: darrenbroed blijft het langst verdeckeld en de mijt verkiest het. Onbeheerde darrenraat in een volk is een mijtenkwekerij.

De darrenraat moet dus beheerd worden — óf gesneden als controlemaatregel, óf bewust behouden in volken die voor darrenproductie zijn aangewezen. Niet beide in hetzelfde volk.

Praktische punten

• Geef één raam tegelijk, tussen uitgebouwde raat
• Houd de kasten waterpas
• Behandel verse raat voorzichtig; slinger langzaam
• Bedraad de ramen als de raat wordt geslingerd

Voor wie

Geschikt voor imkers met weinig volken die een gesloten waskringloop willen en tragere opbouw en zorgvuldiger hanteren accepteren.