Honingslingers

Een honingslinger (honingcentrifuge, in de volksmond ook wel honingmachine) is de oogstmachine die ontzegelde raten in hun ramen ronddraait, de honing met middelpuntvliedende kracht uit de cellen haalt en de raat zelf heel laat. Wordt de slinger goed geladen en langzaam op toeren gebracht, dan breekt de raat niet, schuimt de honing niet en gaat de lege raat terug naar de bijen. Deze pagina beschrijft het opstellen van de machine, het gebruik stap voor stap, het reinigen en de hygiëneregels bij gedeeld gebruik.

Hoe werkt een honingslinger?

De ramen worden in de draaiende korf in het midden van de machine gezet. Terwijl de korf draait, wordt de honing uit de cellen naar buiten geslingerd, botst tegen de wand van de kuip en loopt naar de bodem. De honing die zich op de bodem verzamelt, wordt via de honingkraan in een emmer met zeef afgetapt.

Er zijn twee basistypen: de tangentiale slinger, die één zijde leegmaakt, en de radiale, die beide zijden tegelijk leegmaakt. Een uitgebreide vergelijking van de typen en het verschil met de pers staat op de pagina “Honingslingers en honingpersen”. Hier richten we ons op hoe u de machine gebruikt.

Hoe bereidt u de slinger voor op het slingeren?

1. Plaats: Zet de machine in een bijendichte, warme en droge slingerruimte op een vlakke, stevige ondergrond. Zet de poten zo mogelijk vast aan de vloer of aan een plank.
2. Hoogte: Onder de kraan moet ruim een emmer met zeef passen. Zet de machine zo nodig op een stevige verhoging.
3. Controle op reinheid: Kuip, korven en kraan moeten droog, geurloos en schoon zijn. Zitten er stof, honing of schimmel van het vorige seizoen op, was ze dan met lauw water af en laat alles volledig drogen.
4. Kraan: Controleer dat de kraan dicht is en de pakking in goede staat.
5. Warmte: Laat u de honingkamers vóór het slingeren een tijd in een warme ruimte staan, dan loopt de honing gemakkelijker. Zet honing en raten niet bij een kachel of in de zon.

Hoe gebruikt u een honingslinger stap voor stap?

1. Controleer de rijpheid: Het grootste deel van de ramen moet verzegeld zijn; meet bij gedeeltelijk verzegelde ramen het watergehalte met een refractometer.
2. Ontzegel: Verwijder met een ontzegelmes of ontzegelvork de dekseltjes aan beide zijden.
3. Laad gelijkmatig: Zet ramen van ongeveer hetzelfde gewicht tegenover elkaar in de korven. Blijft er een oneven raam over, zet er dan een leeg of licht raam tegenover om te balanceren.
4. Begin langzaam: Draai de eerste rondes op lage snelheid. Een volle zijde is zwaar; plotselinge snelheid drukt de raat tegen het gaas van de korf en breekt hem.
5. Bij een tangentiale slinger de volgorde “half–vol–half”: Slinger de eerste zijde half leeg; keer de ramen en slinger de tweede zijde volledig leeg; keer opnieuw en maak de eerste zijde af. Zo drukt het gewicht van een volle zijde de lege raatwand niet in.
6. Bij een radiale slinger: Voer de snelheid geleidelijk op; gebruik bij een motormodel de zachte start en een programma. Volg voor de plaatsingsrichting van de ramen de handleiding van de machine.
7. Controleer: Houd het raam tegen het licht; zit er nog honing in de cellen, slinger dan nog een korte ronde.
8. Tap op tijd af: Open de kraan en laat de honing in de emmer met zeef lopen voordat de honing op de bodem de korven nadert.

De kwaliteit van de honing in de slinger bewaren

• Laat niet schuimen: Onnodig hoge snelheid en honing die in de kuip klotst, brengen lucht in de honing; het klaren duurt dan langer.
• Verwarm niet: De machine of de kuip rechtstreeks verwarmen betekent enzymverlies en een stijgend HMF-gehalte. Een warme ruimte is genoeg.
• Houd het deksel dicht: Honing trekt vocht aan; het deksel houdt vocht, stof en in de ruimte binnengekomen bijen buiten.
• Slinger apart: Slinger honing van verschillende standen en perioden in aparte partijen; schraap de machine tussen de partijen leeg.

Voor hoeveel ramen moet mijn slinger zijn?

Beslissend bij de keuze is hoeveel ramen u op één slingerdag verwerkt. Een ruwe leidraad:

Voor het materiaal van de machine geldt op elke schaal dezelfde regel: elk oppervlak dat met honing in aanraking komt, moet van roestvrij staal of voedselveilig kunststof zijn.

Hoe reinigt en bewaart u een honingslinger?

1. Schraap de honing eruit: Verzamel met een spatel de honing die op de bodem en de wand van de kuip is achtergebleven.
2. Was met lauw water: Te heet water smelt de was, die dan aan het oppervlak blijft plakken. Hebt u een afwasmiddel gebruikt, spoel dan ruim na met water.
3. Demonteer de kraan: Kraan en pakking worden apart gewassen; daar hoopt de honing zich het meest op.
4. Laat volledig drogen: Een vochtig weggezette kuip gaat ruiken en schimmelen, en bij de lasnaden kan corrosie beginnen.
5. Bewaar afgedekt: Op een droge, stofvrije plek, met het deksel op een kier of met een ademende hoes.

Moeten tandwielen en lagers worden gesmeerd, gebruik dan het door de fabrikant aanbevolen voedselveilige smeermiddel en zorg dat het niet in de kuip komt.

Hygiëne bij een gedeelde slinger

Een honingslinger is duur en draait maar een paar dagen per jaar; daarom hebben veel imkersverenigingen en coöperaties een gedeelde machine. Voor de kleine imker is dat een verstandige oplossing, maar het brengt een risico mee: sporen van de verwekker van Amerikaans vuilbroed kunnen met honing- en raatresten worden overgedragen. Reinig de machine voordat u haar ophaalt en voordat u haar terugbrengt; slinger ramen van volken met een vermoeden van ziekte niet in een gedeelde machine. Laat geslingerde natte raten alleen uitlikken door volken op uw eigen bijenstand.