Kunststof napjesstrips

Kunststof doppenstrips voor koninginnengelei zijn productiehulpmiddelen waarbij een groot aantal kunstmatige moercellen (doppen) naast elkaar op één kunststof strip is gegoten; ze worden op de latten van een oogstraam gezet. De bijen verzorgen de jonge larven die in deze doppen zijn overgelarfd als aanstaande moeren en zetten er royaal gelei in af; na ongeveer drie dagen wordt de gelei geoogst. De strips zijn wasbaar en vaak herbruikbaar en maken snel werken mogelijk; maar als ze niet geurloos en schoon worden gehouden, daalt het acceptatiepercentage snel.

Wat is een kunststof doppenstrip?

Een dop (moerdop, celdop) is een klein bakje dat het begin van een moercel nabootst, zoals de bijen die van nature aan de rand van de raat bouwen. Bij het telen van moeren worden de doppen meestal afzonderlijk op houders gezet. Bij de productie van koninginnengelei wordt echter met veel meer doppen en om de drie dagen gewerkt, zodat het veel tijd scheelt als de doppen in strips zijn samengevoegd.

Een kunststof strip bestaat uit tientallen doppen op gelijke afstand, op een rij langs een lat. De strip wordt over de lat van het oogstraam geschoven en met klemmen of een dun laagje was vastgezet. Bij overlarven en oogsten wordt de strip als geheel behandeld.

Kunststof strip of losse doppen?

Bij de teelt van moeren worden strips weinig gebruikt, omdat rijpe doppen één voor één moeten worden verdeeld. Bij de productie van koninginnengelei worden de doppen geoogst voordat ze verzegeld zijn, zodat dit nadeel wegvalt.

Hoe kies je een goede kunststof doppenstrip?

• Materiaal: levensmiddelgeschikt, geurloos kunststof. Een strip met een scherpe chemische geur kan lang problemen geven, ook als de bijen hem hebben schoongemaakt.
• Afmetingen van de dop: binnendiameter en diepte moeten dicht bij een natuurlijk moercelbegin liggen en alle doppen moeten identiek zijn. In een te nauwe dop is overlarven lastig; bij een te wijde dop gebruiken de bijen te veel was om de opening te vernauwen.
• Binnenkant: glad en braamvrij; geen gietnaden of scherpe randen op de bodem.
• Bevestiging: de strip moet stevig op de lat zitten, maar met de hand los te halen zijn. Een strip die tijdens het vervoer verschuift, brengt de hele partij in gevaar.
• Duurzaamheid: licht buigzaam, mag niet vervormen bij wassen met heet water en niet snel barsten.
• Passend: de lengte van de strip moet passen bij de binnenbreedte van je oogstraam en het type lat.

Hoe maak je een nieuwe strip klaar voor gebruik?

1. Wassen: was met lauw water en zo nodig een geurloos reinigingsmiddel, spoel ruim na en laat drogen.
2. Door de bijen laten schoonmaken: zet de strips op het raam en geef ze vóór het overlarven ongeveer een dag aan een sterk volk. De bijen maken de doppen schoon, bekleden de binnenkant met een dun waslaagje en nemen de geur weg. Dit heet het laten poetsen van de doppen.
3. Optionele voorbehandeling: sommige imkers doen een heel klein beetje gesmolten schone was of een druppel met water verdunde koninginnengelei op de bodem van de dop. Voor een beginner is laten schoonmaken door de bijen voldoende.
4. Koel bewaren: gepoetste strips worden tot het overlarven beschermd tegen stof en zon.

Koninginnengelei produceren met kunststof strips, stap voor stap

1. Overlarven: de jongst mogelijke larven (jonger dan één dag) worden met een overlarfnaald op de bodem van de doppen gelegd. Werken gaat makkelijker als de strip op de omgedraaide lat naar boven wijst.
2. In het volk plaatsen: de lat wordt teruggedraaid en het raam gaat zonder te wachten midden in het productievolk, waar de verzorgsters het dichtst zitten.
3. Wachten: ongeveer 72 uur na het overlarven is de hoeveelheid gelei in de dop het hoogst.
4. Oogsten: de strip gaat naar een koele, bijendichte ruimte. Het door de bijen toegevoegde wasverlengstuk wordt met een scherp mes afgesneden, de larven worden met een pincet verwijderd en de gelei wordt met een lepeltje of vacuüm geoogst.
5. Opnieuw overlarven: veel producenten schrapen de dop niet helemaal leeg; ze laten een heel dun laagje gelei op de bodem achter en larven dezelfde dag opnieuw over. Zo droogt de nieuwe larve minder snel uit.

Reiniging en opslag van kunststof strips

Hoe schoner de strip, hoe hoger de acceptatie. Na elke oogst bederven de was-, gelei- en larvenresten die in de doppen achterblijven en gaan ze ruiken.

• Hergebruik na korte tijd: strips die dezelfde dag opnieuw worden overgelarfd, worden alleen ontdaan van het wasverlengstuk en de resten; ze hoeven niet te drogen.
• Grondige reiniging: bij een productiepauze worden de strips na het voorspoelen met koud water met lauw water gewassen. Te heet water kan kunststof en was vervormen.
• Chemicaliën: gebruik geen geparfumeerd afwasmiddel, bleekwater of ontvetter; als je het toch gebruikt, zo naspoelen dat er geen resten achterblijven.
• Opslag: volledig gedroogde strips worden in een gesloten, stofvrije doos bewaard, uit de buurt van sterk ruikende stoffen zoals varroabestrijdingsmiddelen en brandstof.
• Selectie: gebarsten, vervormde strips of strips met een ruw geworden binnenkant gaan uit de productie.

Veelgemaakte fouten

• Een nieuwe strip direct overlarven: fabrieksgeur en oppervlakteresten verlagen de acceptatie duidelijk.
• Meer strips geven dan de capaciteit: meer doppen dan het volk kan verzorgen, betekent minder gelei per dop.
• De larve bij het oogsten doorprikken: larvenvocht mengt zich met de gelei en het product wordt troebel.
• Overlarven in een ingedroogde dop: in een dop die na de oogst lang heeft gestaan, droogt de larve snel uit.
• Strips op dezelfde plek als chemicaliën bewaren: kunststof neemt geur op.