Tegen vergiftiging bestaat geen middel. De bescherming ligt volledig in voorkomen — en in vastleggen wat er gebeurde.

Waaraan u het herkent

• Grote aantallen dode bijen vóór de kast in korte tijd
• Trillende bijen met slechte coördinatie
• Dode bijen met uitgestoken tong
• Een plotseling verlies aan haalbijen
• Hetzelfde beeld in meerdere volken tegelijk

Dat laatste is het onderscheidende kenmerk: ziekte treft zelden alle volken op dezelfde dag.

De sublethale kant

Dit wordt het vaakst onderschat. Lagere doses beïnvloeden oriëntatie, leervermogen en broedontwikkeling.

Een bij die niet kan navigeren keert niet terug. Zij wordt niet als sterfte geteld maar zij is er niet meer — waardoor de werkelijke schade groter is dan het aantal dode bijen.

Wat het risico verlaagt

• Praat met de teler. De spuitkalender kennen verandert alles
• Sluit of verplaats de kasten op toepassingsdagen
• Zorg voor een eigen waterbron; plassen op het perceel zijn een blootstellingsroute
• Kies de standplaats bewust ten opzichte van intensief bespoten percelen
• Praat met buren en tuiniers; daar wordt vaak op het oog gedoseerd

Bij verdenking

• Verzamel de dode bijen in een schone verpakking
• Fotografeer het beeld vóór de kast
• Noteer datum, tijdstip, plaats en getroffen volken
• Meld het bij de bevoegde autoriteit

Zonder monsters en aantekeningen is achteraf niets vast te stellen en is geen schaderegeling mogelijk.

Wat het volk daarna nodig heeft

Een getroffen volk heeft haalbijen verloren. Het kan schoon voer, water en soms versterking met verdeckelde broedramen gebruiken.

Besmet stuifmeel en besmette voorraad horen uit de kast; de raat gaat uit omloop.

De wederzijdse kant

Bestuiving verhoogt bij veel gewassen opbrengst en kwaliteit. Dat uitleggen is de beste weg naar samenwerking — een teler die van de bijen profiteert beschermt ze eerder.