Het belangrijkste deel van de winterverzorging gebeurt niet in de winter. Het volk dat de winter doorkomt wordt eind zomer voorbereid; in december valt er weinig meer te doen.

Drie voorwaarden

Of een volk de winter haalt hangt af van drie dingen:

• Gezonde winterbijen — eind zomer opgekweekt onder lage mijtdruk
• Voldoende en bereikbare voorraad
• Een droge kast

Ontbreekt er één, dan redden de andere twee het volk niet.

De kwestie van de winterbij

Winterbijen worden eind zomer opgekweekt en moeten maanden leven. Wat dat mogelijk maakt is een goed ontwikkeld vetlichaam.

Varroa voedt zich juist met dat weefsel. Is de mijtdruk in augustus hoog, dan worden de winterbijen zwak geboren en sterven zij vroeg. Het volk verdwijnt in januari of februari en laat veel honing en weinig bijen achter.

De eerste stap van de wintervoorbereiding is daarom niet voeren maar tijdige varroabehandeling.

Voorraad

• De hoeveelheid verschilt per streek. Noteer wat volken in uw eigen omgeving verbruiken; dat is de betrouwbaarste maat
• Geef het op tijd. Laat gegeven suikeroplossing kan niet meer worden verwerkt en blijft vochtig
• Vervang honingdauwhoning. Het hoge asgehalte belast de darm van de winterbijen
• Let op de plaats van de voorraad. De tros beweegt omhoog; de voorraad moet erboven zitten

Verhongeren naast de voorraad

Honing in de kast is niet genoeg; de tros moet er ook bij kunnen. Bij koud weer kan de tros zich niet zijwaarts verplaatsen.

Het gevolg is dat een volk kan verhongeren terwijl twee ramen verderop volle raten staan. Bij het inwinteren moet de voorraad boven de tros worden gelegd.

Vocht

In de winter doodt vocht meer dan kou. Een volk verdraagt kou; het verdraagt geen condens die er voortdurend op druppelt.

• Het dak mag niet lekken
• De kast staat licht voorover, zodat water via de vliegopening naar buiten loopt
• De ventilatie mag niet worden afgesloten — alles dichtmaken sluit het vocht op
• De kast staat van de grond af

Kleine maar kritieke details

• Plaats een muizenrooster. Zodra de tros is gevormd bewaakt niemand de vliegopening
• Versmal de vliegopening maar sluit haar niet
• Zet de kast vast tegen storm en dieren
• Verenig zwakke volken. Een volk dat zwak de winter ingaat gaat meestal verloren

Door de winter heen

Open de kast niet. Wat kan, gebeurt van buitenaf:

• Het gewicht schatten door de kast achter licht op te tillen
• Controleren of de vliegopening niet verstopt raakt met dode bijen
• Letten op sneeuw, afgewaaide takken en omvallen
• De kastfront bekijken op reinigingsvluchtdagen

Zakt het gewicht tot een kritiek niveau, dan is noodvoeren mogelijk; vast voer is bij koude beter geschikt dan vloeibaar.