Reinigingsborstels en krabbers

Borstels en staalborstels voor het reinigen van kasten zijn gereedschappen zoals de staalborstel, harde kunststof borstel, staalwol en groefreiniger waarmee je propolis, was, uitwerpselen en afval verwijdert van onderdelen zoals de kastbak, bodemplank, ramen en het koninginnenrooster. Ze verwijderen de dunne laag en de hoeken die na de schraper en de beitel overblijven, en zorgen zo voor een oppervlak dat klaar is voor ontsmetting. Ze worden niet gebruikt bij kasten met bijen, maar bij leeggemaakte onderdelen.

Waarvoor dient een borstel om kasten te reinigen?

Bijen bestrijken de binnenwanden van de kast en de ramen voortdurend met propolis en bouwen wildbouw op en tussen de latten; op de bodemplank hopen dode bijen, waskruimels en uitwerpselen zich op. Dikke lagen worden met de beitel weggeschraapt, maar in de hoeken, in de groeven van de ramen en in de poriën van het hout blijft een dunne laag achter. Het werk van reinigingsborstels en staalborstels is die laatste laag te verwijderen.

Deze schoonmaak heeft twee doelen:

• Hygiëne: Ontsmetten werkt alleen op een schoon oppervlak. Een laag propolis en was houdt de vlam of het ontsmettingsmiddel weg van het oppervlak.
• Gebruiksgemak: Een raam in een schone sponning schuift makkelijk, bakken sluiten vlak op elkaar aan en het koninginnenrooster belemmert de doorgang van werksters niet.

Soorten borstels en staalborstels voor het reinigen van kasten

Staalborstel

Een borstel met stalen of messing haren en een houten of kunststof steel. Maakt geschraapte houten oppervlakken schoon van een dunne laag propolis en was, haalt vastgekoekt afval van de bodemplank en maakt hoeken schoon. Messing draad is zachter en slijt het hout minder; staaldraad werkt sneller. Druk niet zo hard dat het hout gaat pluizen.

Harde kunststof borstel

Geschikt voor kunststof kasten, piepschuimkasten, kunststof ramen, voerbakken en kunststof roosters; een staalborstel krast deze oppervlakken. Wordt samen met heet sodawater gebruikt.

Staalwol (pannenspons)

Wordt gebruikt voor hardnekkige resten op metalen onderdelen zoals een metalen koninginnenrooster, vliegopeningverkleiner, metalen dak en gereedschap. Let op dat losgeraakte draadjes niet in de kast achterblijven.

Reiniger voor raamgroeven en sponningen

Schrapers met een smalle punt die de groef voor de kunstraat in de toplat en de sponning waarop de raamoren in de kast rusten, schoonmaken. Het smalle uiteinde van de kastbeitel of een kleine groefschraper voldoet ook.

Bodemschraper met lange steel

Een lang gereedschap met een omgebogen punt waarmee je, zonder de kast te openen, via de vliegopening dode bijen en afval van de bodemplank naar buiten haalt. Wordt aan het eind van de winter gebruikt, op dagen die te koud zijn om de kast te openen, om te voorkomen dat de vliegopening verstopt raakt.

Hoe maak je kastonderdelen stap voor stap schoon?

1. Leegmaken en scheiden: Haal bijen en raten uit de kast; scheid bak, bodem, dak, rooster en ramen. Houd het materiaal van een kast met een vermoedelijke ziekte apart van de rest.
2. Grof schrapen: Verwijder dikke propolis, wildbouw en was met de beitel en een brede schraper. Verzamel het schraapsel in een emmer of op een kleed; laat het niet op de grond vallen.
3. Borstelen: Borstel hoeken, voegen en sponningen met de staalborstel. Maak vastgekoekt afval op de bodemplank los met de borstel en veeg het weg.
4. Wassen (indien nodig): Was kunststof en metalen onderdelen met een harde kunststof borstel in een oplossing van heet water en soda, en spoel ze na.
5. Ontsmetten: Brand houten en metalen onderdelen af met de brander; gebruik voor kunststof en schuimonderdelen een geschikt ontsmettingsmiddel. Meer hierover: de pagina "Brander en desinfectie".
6. Drogen en opbergen: Bewaar de onderdelen als ze helemaal droog zijn op een afgesloten plek waar muizen en wasmot niet bij kunnen.

Hoe maak je een koninginnenrooster schoon?

Een koninginnenrooster raakt na verloop van tijd verstopt met was en propolis; een verstopt rooster bemoeilijkt de doorgang van werksters naar de honingbak.

• Invriezen: Het rooster een tijd in de diepvries leggen maakt was en propolis bros; daarna laten ze met schraper en borstel makkelijk los. Voor kunststof roosters is dit de zachtste methode.
• Metalen rooster: Kan na het schrapen met staalwol en een staalborstel worden schoongemaakt; kort en voorzichtig afbranden smelt de was. Let op dat je de draden niet verbuigt; een rooster met wijdere openingen laat de moer door.
• Kunststof rooster: Niet afbranden; invriezen en schrapen, daarna met een harde kunststof borstel in heet sodawater wassen.

Waar let je op bij het kiezen van een reinigingsborstel?

• Geschikt voor het oppervlak: Staalborstel voor hout en metaal; harde kunststof borstel voor kunststof en schuim.
• Kwaliteit van de draden: Draden die makkelijk uitvallen, blijven in de kast achter en prikken in je hand; kies een borstel met een stevige kop.
• Steel: Een waterbestendige steel die met handschoenen goed vastligt.
• Afmeting: Een brede borstel voor grote oppervlakken, een borstel met smalle punt of een staalborsteltje ter grootte van een tandenborstel voor hoeken en groeven.

Hoe maak je de borstels zelf schoon?

Ook reinigingsgereedschap kan ziekten overbrengen. Kam na gebruik de resten eruit, was de borstels in heet sodawater en laat ze drogen. Houd een borstel die bij een zieke kast is gebruikt apart; staalborstels kunnen worden afgebrand, kunststof borstels moeten zo nodig worden vervangen. Haal de bijenveger (de zachte borstel waarmee je bijen wegveegt) en de reinigingsborstel voor kasten niet door elkaar; informatie over de bijenveger staat op de pagina "Bijenvegers".

Veelgemaakte fouten

• Borstelen zonder te schrapen: Dikke propolis laat de borstel dichtslibben en het werk duurt langer.
• Een staalborstel gebruiken op kunststof en piepschuimkasten: Het oppervlak raakt bekrast, en in de krassen blijven vuil en sporen zitten.
• Een harde borstel gebruiken bij een kast met bijen: Reinigingsborstels zijn voor lege onderdelen; bijen worden geplet en raken geprikkeld.
• Schraapsel op de bijenstand laten liggen: Trekt rovers, wasmot en mieren aan.
• De draden van het rooster verbuigen: De moer kan erdoor en het rooster verliest zijn functie.