Kasthefhulpmiddelen

Kasthouders en tilhulpmiddelen zijn tilapparaten, draagbeugels, kastbanden, verbindingssluitingen en kastkarren waarmee je zware bakken optilt, kasten verplaatst en de kast op de onderstand of de bakken aan elkaar vastzet. Ze beschermen de rug van de imker en voorkomen bij het reizen met bijen dat een kast onderweg openschuift of bij wind en storm omwaait. Het juiste hulpmiddel houdt zowel de imker als het volk veilig.

Waarom zijn kasthouders en tilhulpmiddelen nodig?

Een bak vol honing en bijen is erg zwaar; een volle bak kan meer dan 30 kg wegen, en met de bakken erbovenop is het totale gewicht van de kast nog veel hoger. Rug- en nekklachten komen in de imkerij vaak voor bij het tillen van bakken en het verplaatsen van kasten. Schuiven bij een verplaatste kast de bakken bovendien weg, dan komen de bijen naar buiten; dat is gevaarlijk voor zowel de imker als de omstanders.

Deze hulpmiddelen hebben drie basistaken:

• Tillen: Bakken scheiden en optillen zonder de rug van de imker te belasten.
• Dragen: Een kast of bak veilig vastpakken en van de ene naar de andere plek brengen.
• Vastzetten: Bakken aan elkaar, de kast aan de onderstand of aan het voertuig vastmaken.

Welke tilhulpmiddelen voor kasten zijn er?

Kastlifter met hefboom of lier

Apparaten op een frame of paal aan weerszijden van de kast die werken met een hendel, hefboom of slinger. De bovenste bakken worden met klemmen vastgepakt en opgetild; zo hoef je de zware honingbakken niet met de hand af te tillen om bij de onderste bak te komen. Vooral voor imkers die met hoge kasten werken, rugklachten hebben of alleen werken een grote verlichting.

Bakkenscheider en tilhendel

Lange hendels met een brede bek die tussen de bakken worden gestoken, scheiden zware bakken die met propolis vastzitten met hefboomwerking. Sommige modellen maken het tillen makkelijker met handgrepen die aan de bak worden bevestigd.

Draagbeugel en draagklem

Hulpmiddelen met stangen of klemmen die in de handgrepen aan beide zijden van de kast of om de bak grijpen en door twee mensen aan beide uiteinden worden gedragen. Ze geven een steviger grip en een rechtere houding dan tillen aan de handgrepen.

Kastkar (steekwagen)

Karren met één of twee wielen die onder de kast schuiven of de kast aan beide kanten vastpakken. Worden gebruikt om op de bijenstand kasten en honingbakken te vervoeren en kasten opnieuw op te stellen. Op oneffen terrein zijn modellen met brede wielen stabieler.

Welke hulpmiddelen zijn er om kasten vast te zetten?

Kastband (spanband, ratelband)

Geweven banden die alle bakken, de bodem en het dak van de kast samen tot één geheel aanspannen. Met een ratel- of gespspanner trek je de band stevig aan. Worden gebruikt bij het vervoer tijdens het reizen met bijen en op winderige, open bijenstanden om de kast aan de onderstand vast te maken.

Verbindingssluitingen en vergrendelingen

Metalen sluitingen of haken die aan de buitenkant van de bakken worden geschroefd en van de ene bak naar de andere reiken. Ze vergrendelen de bakken snel aan elkaar; bij korte verplaatsingen hoef je dan geen band aan te brengen. Bij lange ritten is het veiliger ze samen met een band te gebruiken.

Transportnietjes en verbindingsplaatjes

Sommige reizende imkers zetten de bakken tijdelijk aan elkaar vast met brede nietjes of metalen plaatjes. Omdat die in het hout van de kast gaan, vraagt het verwijderen voorzichtigheid en slijten ze bij herhaald gebruik het hout.

Onderstand en windverankering

De onderstand tilt de kast van de grond; hij houdt vocht, kou, mieren en sommige plagen weg. Op winderige plekken moet de onderstand met paaltjes of ankers aan de grond worden vastgezet en de kast met een band aan de onderstand worden bevestigd. Een steen op de kast voorkomt dat het dak wegwaait, maar niet dat de kast omvalt.

Hoe til en draag je een kast veilig?

1. Verminder de last: Neem de bakken zo mogelijk één voor één; probeer niet de hele kast in één keer op te tillen.
2. Juiste houding: Zet je voeten op schouderbreedte, buig door de knieën, houd je rug recht; til de last dicht bij je lichaam. Buig niet voorover vanuit de rug om te trekken.
3. Niet draaien, maar stappen: Verander met de last in je handen van richting met je voeten in plaats van te draaien vanuit je rug.
4. Werk met z'n tweeën: Volle kasten en zware honingbakken worden met twee personen of met een draagbeugel gedragen.
5. Maak de route vrij: Maak de grond, de onderstand en de route van tevoren vrij; struikelen en vallen brengt zowel imker als volk in gevaar.

Hoe zet je een kast vast bij het reizen met bijen?

1. Sluit de vliegopening: Sluit 's avonds, als de bijen binnen zijn, de vliegopening of plaats een geventileerd reisdak. Is de ventilatie bij warm weer onvoldoende, dan kan het volk stikken.
2. Zet de bakken vast: Bind elke kast met een band of met sluitingen vast van bodem tot dak; controleer de spanning van de band.
3. Laad in het voertuig: Zet de kasten dicht tegen elkaar en maak ze bovendien met banden vast aan de laadbak. Veel imkers laten de ramen evenwijdig aan de rijrichting staan; dan slingeren de ramen minder bij remmen en optrekken.
4. Bij aankomst: Zet de kasten op hun onderstanden, controleer de banden opnieuw en open de vliegopeningen.

Houd je bij het vervoer van kasten aan de plaatselijke regelgeving en aan eventuele eisen voor gezondheidscertificaten bij het verplaatsen van bijen.

Waar let je op bij het kiezen van kasthouders?

Onderhoud en veelgemaakte fouten

• Banden die in de zon vergaan: Banden worden in de zon na verloop van tijd zwakker; controleer ze aan het begin van elk seizoen en vervang versleten exemplaren.
• Roestende ratel: Ratels moeten droog worden bewaard; een vastgelopen mechanisme gaat onderweg niet open of sluit helemaal niet.
• Alleen een steen op het dak leggen: Is niet voldoende tegen het omvallen van de kast.
• In je eentje een zware kast tillen: Een van de belangrijkste oorzaken van rugblessures in de imkerij.
• Hygiëne: Ook hulpmiddelen gaan van kast naar kast; gebruik wat bij een kast met een vermoedelijke ziekte is gebruikt niet ongereinigd bij een andere kast.