Zwermen voorkomen betekent niet de drang van het volk breken maar hem omleiden. Een volk dat heeft besloten te delen laat zich niet met symptoombestrijding tegenhouden.

De methode die niet werkt

Moerdoppen breken is op zichzelf geen oplossing. Heeft het volk besloten, dan maakt het nieuwe doppen.

Erger nog: wordt er één over het hoofd gezien, dan vertrekt de zwerm alsnog. En elke keer doppen breken kost tijd zonder de oorzaak weg te nemen.

De oorzaken wegnemen

Ruimte

Ruimtegebrek is de sterkste trigger. Zet de honingkamer op vóórdat de broedkamer vol raakt, niet erna.

Een gangbaar criterium: geef nieuwe ruimte wanneer ongeveer driekwart vol is.

Overbevolking

Bij te grote dichtheid hapert de verspreiding van het koninginnenferomoon en denkt het volk dat het moerloos raakt.

Gesloten broed wegnemen verlaagt de druk en versterkt tegelijk een ander volk.

De leeftijd van de koningin

Een oude koningin geeft minder feromoon af. Een jonge koningin vertoont aanmerkelijk minder zwermneiging.

Regelmatig vernieuwen is een van de doeltreffendste zwermmaatregelen.

Ventilatie

Een warme, benauwde kast bevordert het zwermen. Een open bodem en voldoende luchtstroom helpen.

Het controle-interval

De voorzwerm vertrekt meestal rond het sluiten van de eerste moerdop. Van eitje tot gesloten dop duurt ongeveer acht dagen.

Het controle-interval moet dus korter dan acht dagen zijn. Wie om de tien dagen kijkt mist de zwerm — hoe goed de rest ook is gedaan.

Omleiden in plaats van tegenhouden

Is het volk met de voorbereiding begonnen, dan is zelf delen de betrouwbaarste weg.

• Vlieger: De koningin en een deel van de bijen gaan naar een nieuwe kast
• Aflegger maken: Broed en bijen worden weggenomen
• Verdeling met een dop: Het ene deel houdt de koningin, het andere een moerdop

De drang tot delen is bevredigd en er vertrekt geen zwerm. Bovendien ontstaat een broedloze periode — een gunstig venster voor varroabehandeling.

De teeltkant

Zwermneiging is erfelijk. Telen uit volken die weinig zwermen en de koningin vervangen van volken die vaak zwermen maakt binnen enkele jaren een merkbaar verschil.

Samenvatting

Zwermbeheer berust op drie dingen: tijdig ruimte geven, een jonge koningin, en controleren met tussenpozen korter dan acht dagen. De rest is opruimwerk achteraf.