De honingbij is een van de weinige insecten die in volken leeft en de winter als groep doorkomt. Imkeren is mogelijk dankzij die twee eigenschappen.

Het volk is een geheel

Een enkele bij leeft niet lang. Een volk regelt zijn temperatuur, slaat voedsel op, verdedigt zich en overleeft de winter.

Een imker heeft dus met het volk te maken, niet met losse bijen. Wat bij een controle wordt beoordeeld is de toestand van het volk.

Waarom zij in een kast te houden is

• Zij overwintert als groep: Het volk gaat van jaar tot jaar door in plaats van elk jaar opnieuw te worden gesticht
• Zij slaat een overschot op: Zij legt meer weg dan zij nodig heeft, en de imker neemt het overschot
• Zij kiest een besloten holte: Een kast sluit aan bij die natuurlijke voorkeur
• Zij verdraagt hantering redelijk

Drie individuen

• De koningin: Het enige vruchtbare vrouwtje; legt eitjes en houdt het volk met haar feromoon bijeen
• De werkster: Een onvruchtbaar vrouwtje dat al het werk doet
• De dar: Paart, en doet verder niets

Het jaar

• Winter: In tros, zich warmend door de vliegspieren te laten trillen
• Voorjaar: Het broeden begint en het volk groeit snel
• Laat voorjaar: De drang tot delen; het zwermseizoen
• Zomer: Opslaan
• Late zomer: De winterbijen worden opgekweekt

De hele imkerkalender is op deze cyclus gebouwd.

Bestuiving

Van bloem naar bloem draagt de bij stuifmeel over. Opbrengst en kwaliteit van veel gewassen hangen van die dienst af.

Maar bestuiving is niet het werk van de honingbij alleen; wilde bijen en andere insecten doen het ook, en sommige zijn bij bepaalde planten doeltreffender.

De verhouding met wilde bijen

De honingbij is een generalist en kan de meeste bloemen gebruiken. Een te hoge volkdichtheid kan concurrentie geven met wilde bijen die van bepaalde planten afhankelijk zijn.

Het aantal volken afstemmen op de draagkracht van het gebied is dus goed voor zowel de opbrengst als de omgeving.

Steken

Een bij steekt alleen ter verdediging, en een werkster sterft daarbij. Steken kost het volk dus ook iets.

Langzaam en rustig bewegen beschermt zowel de imker als het volk.