Ziekten van volwassen bijen verlopen meestal onopvallend. Anders dan broedziekten geven zij geen duidelijk beeld; het volk verzwakt gewoon.

De diagnose berust daarom op het geheel in plaats van op één kenmerk.

De verwekkers

• Nosema: Microsporidiën die de darm aantasten. Twee soorten met een verschillend beeld
• Virussen: Vooral het vleugelmisvormingsvirus; de meeste worden actief in samenhang met varroa
• Amoebe: Tast de uitscheidingsorganen aan; meestal samen met nosema gevonden
• Septikemie: Bacteriegroei in de hemolymfe; hangt samen met vochtige omstandigheden
• Tracheeënmijt: Een microscopische mijt in de ademhalingsbuizen

Gedeelde verschijnselen

• Kruipende bijen voor de kast die niet kunnen vliegen
• Trillen en verlies van coördinatie
• Onverklaarde verzwakking van het volk
• Terugloop van de haalactiviteit
• Mislukte overwintering

De verschijnselen overlappen sterk. Enkele bevindingen onderscheiden wel:

• Ontlastingsvlekken → wijst op Nosema apis
• Kale, glanzend zwarte bijen → chronische bijenverlammingsziekte
• Segmenten die makkelijk loslaten → septikemie
• Misvormde vleugels → viruslast door varroa

De gedeelde oorzaak: varroa

De meeste ziekten van volwassen bijen verlopen ernstiger in een volk onder mijtdruk. De mijt richt directe schade aan, brengt virussen over en onderdrukt de afweer.

De grondslag van de gezondheid van volwassen bijen is dus varroabeheer.

Gedeelde maatregelen

• Houd varroa onder controle
• Vernieuw raat regelmatig; sporen en verwekkers hopen zich op in oude raat
• Verminder vocht in de kast
• Houd de voeding op peil; gevarieerd stuifmeel vergroot de weerstand
• Zorg voor schoon water
• Koop geen volken van onbekende herkomst
• Vernieuw de koningin bij hardnekkige verzwakking

Diagnose

De meeste van deze ziekten vragen microscopisch of laboratoriumonderzoek voor een definitieve vaststelling. Een monster van ongeveer dertig bijen volstaat voor de meeste onderzoeken.