De bouw van de bij verklaart veel van wat een imker in de kast ziet. Deze pagina behandelt de onderdelen die praktisch van belang zijn.

Drie lichaamsdelen

• Kop: Ogen, antennen, monddelen, voedersapklieren
• Borststuk: Vleugels en poten; de vliegspieren
• Achterlijf: Spijsvertering, wasklieren, angel, vetlichaam

Het vetlichaam — het belangrijkste voor de imker

Dit weefsel in het achterlijf draagt afweer, ontgifting en voedselreserve.

Bij winterbijen is het sterk ontwikkeld; juist daardoor leven zij maanden in plaats van weken.

Varroa voedt zich met dit weefsel. Dat ene feit verklaart waarom de mijtdruk eind zomer beslissend is voor de overwintering.

Ademhaling

De bij heeft geen longen. Lucht komt binnen via openingen langs het lichaam en bereikt de weefsels via een net van fijne buizen.

De tracheeënmijt leeft in die buizen. Zij kan alleen zeer jonge bijen binnengaan, omdat de openingen daarna nauwer worden.

Ogen en antennen

Bijen zien kleur anders dan mensen: zij nemen ultraviolet waar maar rood nauwelijks. Dat is van belang bij het kiezen van kastkleuren tegen vervliegen.

De darrenogen zijn groot en komen boven op de kop samen — nodig om de koningin in de vlucht te vinden.

De antennen dragen reuk- en tastzin en zijn het voornaamste zintuig in de donkere kast.

Klieren

• Voedersapklieren in de kop; werken bij jonge bijen en maken het larvenvoedsel
• Wasklieren aan de onderzijde van het achterlijf; actief bij bijen van een bepaalde leeftijd
• Geurklier aan het uiteinde van het achterlijf; wordt gebruikt om nestgenoten te oriënteren

Welke klieren op welk moment werken bepaalt de taakvolgorde van de werkster.

De angel

De angel van de werkster heeft weerhaakjes en blijft in de huid steken; de bij sterft daarbij. Steken kost het volk dus ook iets.

De koningin heeft een gladde angel; darren hebben er geen.

Het stuifmeelkorfje

Op de achterpoten van de werkster. Koningin en dar hebben het niet — een van de duidelijkste onderscheidende kenmerken.

De tong

De lengte verschilt per ondersoort en bepaalt welke bloemen bereikbaar zijn. Het is een van de kenmerken waarop ondersoorten van elkaar verschillen.