De zwarte Europese bij is de ondersoort die van nature in Noord- en West-Europa voorkwam, ook in de Lage Landen. Door invoer en kruising is zij in veel streken sterk teruggelopen.

Kenmerken

• Kleur: Donker tot vrijwel zwart, met weinig zichtbare banden
• Bouw: Stevig, met langere beharing
• Karakter: Wisselend; sommige lijnen zijn rustig, andere uitgesproken verdedigend
• Op de raat: Zij loopt vaak van de raat af, wat het werken lastiger maakt

Sterke punten

• Uitstekende overwintering: Zij vormt een kleine tros, verbruikt weinig en verdraagt lange, natte winters
• Vliegt bij lage temperaturen en bij minder gunstig weer — in een noordelijk klimaat een reëel voordeel
• Zij benut korte drachtvensters
• Zuinig: Zij past het broeden aan bij drachtgebrek
• Langlevende bijen

Zwakke punten

• Trage voorjaarsontwikkeling: Zij komt later op sterkte dan de carnica
• Kleinere volken
• Karakter is wisselend, afhankelijk van de lijn en van de mate van kruising
• Gekruiste dieren zijn vaak duidelijk steeklustiger dan zuivere lijnen

De kwestie van de kruising

Veel van de slechte reputatie van deze ondersoort komt niet van zuivere lijnen maar van kruisingen. Kruising met ingevoerde ondersoorten geeft vaak steeklustiger en minder voorspelbaar nageslacht.

Dat is een van de redenen dat er beschermde bevruchtingsgebieden bestaan.

Beschermingswaarde

De zwarte bij is duizenden jaren aangepast aan het noordwestelijke klimaat. Die aanpassing is een genetisch reservoir dat niet te herstellen is zodra het verdwijnt.

In verschillende landen lopen beschermingsprogramma's met beschermde paringsgebieden en zuivere-lijnteelt.

Voor welke omstandigheden

Zij past bij koele, natte, wisselvallige klimaten met een korte zomer — precies de omstandigheden waarin ingevoerde ondersoorten het lastig hebben.

Waar zij plaatselijk beschikbaar is verdient zij serieuze overweging: aanpassing is een voordeel dat geen catalogus kan leveren.