Boomgaarden zijn het meest concrete terrein van samenwerking tussen imker en teler. Bij veel fruitsoorten hangen opbrengst en kwaliteit rechtstreeks van de bestuiving af.

De werking van bestuiving

Bestuiving bepaalt niet alleen het aantal vruchten maar ook vorm en gewicht.

Elke zaadknop vraagt een afzonderlijke geslaagde bestuiving. Onvoldoende bestoven vrucht blijft klein of groeit scheef. Bijen in de boomgaard zijn dus ook een kwestie van kwaliteit.

Timing

De bloei is kort en valt vroeg in het voorjaar. Twee gevolgen:

• Het volk moet klaar zijn. Een zwak volk kan in dat korte venster niet genoeg haalbijen leveren
• Het weer is beslissend. Bij koel, nat weer kunnen de bijen niet vliegen en blijft de bestuiving onvolledig

Winst en grens voor de imker

Een boomgaard levert meestal geen overschot aan honing; de bloei is kort en het volk gebruikt wat het haalt voor eigen groei.

De werkelijke winst zit in twee dingen: snelle volksontwikkeling en de vergoeding voor de bestuivingsdienst.

Is de bloei voorbij, dan is de boomgaard volledig leeg. Waar de volken daarna heen gaan moet vooraf zijn gepland.

De bestuivingsovereenkomst

Een schriftelijke afspraak beschermt beide partijen. Wat erin hoort:

• Aantal en sterkte van de volken
• Datum van plaatsen en ophalen
• Plaatsingspunten en toegang
• Watervoorziening
• Voorwaarden over bespuiting: Geen toepassing tijdens de bloei; tijdige melding als het onvermijdelijk is
• Vergoeding en betaling

De bespuitingsbepaling is de belangrijkste en de bron van de meeste geschillen.

Het bespuitingsrisico

• Vraag de spuitkalender vooraf op
• Sluit of verplaats de kasten als toepassing onvermijdelijk is
• Leg vermoede vergiftiging vast en meld het

De volken plaatsen

• Verdeel ze in groepen over de boomgaard; op één plek geconcentreerd blijft de bestuiving in de verre hoeken achter
• Kies plekken met ochtendzon en luwte
• Zorg voor water; zonder water gaan de bijen elders heen
• Blijf uit de rijpaden van machines

De verhouding met de teler

Uitleggen wat bestuiving aan de opbrengst bijdraagt is de basis van een duurzame samenwerking. Een teler die de winst ziet staat opener voor afspraken over bespuiting.