Islah, ana arı üretimini bir adım öteye taşır: yalnızca ana arı üretmek değil, hangi genetikten ürettiğini seçmek.

Bunu yapan arıcı, birkaç yıl içinde arılığının davranışını ve dayanıklılığını gözle görülür biçimde değiştirebilir.

Neye göre seçilir

Ölçütler arıcının önceliğine göre değişir, ancak yaygın olarak şunlar izlenir:

• Sakinlik: Muayene sırasında petek üzerinde durma, saldırganlık düzeyi
• Hijyenik davranış: Bulaşık ve ölü yavruyu temizleme hızı
• Kışlama başarısı: Kıştan çıkış gücü ve tüketim
• Oğul eğilimi: Sezonda kaç kez hazırlığa girdiği
• Varroa üremesi: Aynı koşullarda akar artış hızı
• Verim: Bal, polen ya da propolis
• Yavru düzeni: Sıkılık ve süreklilik

Kayıt tutmadan ıslah olmaz

Bu, işin en atlanan ve en belirleyici kısmıdır. Hafızaya dayanan seçim yanıltıcıdır; geçen yaz iyi görünen koloni kolayca abartılır.

Basit bir sistem yeterlidir: her muayenede koloniye birkaç başlıkta not ver. Bir sezon sonunda hangi kolonilerin tutarlı biçimde iyi olduğu ortaya çıkar.

Hijyenik davranış nasıl ölçülür

Kapalı yavrunun küçük bir bölümü öldürülür ve koloninin bu gözleri ne kadar sürede temizlediğine bakılır.

Hızlı temizleyen koloniler, kireçli yavru ve yavru çürüklüklerine karşı daha dayanıklıdır; varroa üremesini de kısmen sınırlarlar.

Bu ölçüm basittir ve ıslahta en çok işe yarayan tek göstergedir.

Erkek arı tarafı

Ana arı çok sayıda erkekle çiftleşir; dolayısıyla yavruların genetiğinin yarısı çevredeki erkek arılardan gelir.

Yalnızca ana arı tarafını seçmek, işin yarısını yapmaktır. Seçilmiş kolonilerde erkek yavru alanı bırakmak, bölgedeki erkek arı havuzunu iyileştirir.

Küçük arılıklarda bunun etkisi sınırlıdır; bölgesel işbirliği belirgin fark yaratır.

Çiftleşme denetimi

• Açık çiftleşme: En yaygın ve en kolay yol; erkek arı tarafı denetlenemez
• İzole çiftleştirme alanı: Çevresinde başka koloni bulunmayan konumlar kullanılır
• Suni tohumlama: Tam denetim sağlar; özel ekipman ve eğitim ister

Gerçekçi hedef

Çoğu arıcı için ıslah, laboratuvar düzeyinde bir program değildir. En iyi kolonilerden ana arı üretmek ve en kötüleri yenilemek bile birkaç yılda belirgin fark yaratır.

Huysuz koloninin ana arısını değiştirmek, en basit ve en etkili ıslah adımıdır.