Propolis, arıların bitki reçinelerinden topladığı ve mum, polen ile enzimlerle karıştırdığı reçinemsi bir maddedir. Kovanda çatlakları kapatmak, yüzeyleri kaplamak ve mikroorganizma gelişimini sınırlamak için kullanılır.

Bileşimi bölgeye göre büyük ölçüde değişir; çünkü kaynak bitkiler değişir. Bu, propolisin standart bir ürün olmadığı anlamına gelir.

İki toplama yöntemi

Kazıma

Çerçeve omuzlarından, örtü tahtasından ve kovan yüzeylerinden el demiriyle kazımak en basit yoldur. Ancak bu yolla toplanan propolis mum, ahşap parçası ve boya kalıntısı içerir.

Kalitesi düşüktür ve gıda ya da sağlık amaçlı kullanım için uygun olmayabilir.

Toplama eleği

Esas yöntem budur. İnce delikli plastik ya da metal bir elek, örtü tahtası yerine kovana konur. Arılar bu delikleri boşluk sayar ve propolisle doldurur.

Elde edilen propolis temizdir; ahşap ve boya bulaşı içermez.

Hasat

Elek dolduğunda çıkarılır ve dondurulur. Propolis soğukta kırılganlaşır; elek bükülünce parçalar kendiliğinden dökülür.

Oda sıcaklığında propolis yapışkandır ve elekten ayrılmaz. Bu yüzden dondurma bir tercih değil, yöntemin parçasıdır.

Üretimi artıran koşullar

• Serin hava: Arılar boşlukları kapatma eğilimini soğukla artırır
• Reçineli bitki varlığı: Kavak, huş, kızılağaç ve iğne yapraklılar başlıca kaynaklardır
• Genetik: Bazı hatlar belirgin biçimde çok propolis toplar
• Sonbahar: Kışa hazırlık döneminde toplama artar

Saklama

Propolis serin, karanlık ve hava almayan kapta saklanır. Işık ve sıcaklık bileşenlerini bozar.

Dondurucuda uzun süre saklanabilir ve işleme sırasında da soğuk olması kolaylık sağlar.

Dikkat edilecekler

• Boyalı yüzeyden kazıma. Boya ve koruyucu madde ürüne karışır
• Kimyasal uygulama dönemi. Akarisit uygulanan kovandan toplanan propolis kalıntı taşıyabilir; uygulama dönemlerinde elek çıkarılmalı
• Yabancı madde. Metal, plastik ve ahşap parçaları ayıklanmalı
• Alerji. Propolis temas alerjisi yapabilir; işleme sırasında eldiven kullanmak yerinde olur

Standart sorunu

Propolisin bileşimi kaynak bitkiye bağlı olduğundan, farklı bölgelerin propolisi kimyasal olarak birbirinden belirgin biçimde ayrılır. Bu nedenle ürünün kaynağını ve toplama dönemini kaydetmek, satış açısından da değerlidir.