Ana arı çiftleşmesi havada ve arıcının denetimi dışında gerçekleşir. Çiftleştirme sistemleri, bu denetimsizliği azaltmaya yönelik düzenlemelerdir.

Çiftleşme nasıl olur

Ana arı, çıkıştan birkaç gün sonra çiftleşme uçuşuna çıkar. Erkek arıların toplandığı alanlara uçar ve orada çok sayıda erkekle çiftleşir.

Aldığı spermi ömrü boyunca kullanır. Çoklu çiftleşme koloniye genetik çeşitlilik sağlar; bu, hastalıklara dayanıklılığı doğrudan artırır.

Açık çiftleşme

En yaygın ve en kolay yoldur. Ana arı çevredeki erkek arılarla çiftleşir.

Avantajı: Ek düzenek gerektirmez; doğal çeşitlilik korunur.
Sınırı: Genetiğin yarısı denetlenemez. Islah çalışmasında bu ciddi bir eksikliktir.

İzole çiftleştirme alanı

Çevresinde başka koloni bulunmayan konumlarda kurulur: ada, dağ vadisi ya da geniş orman içi gibi yerler.

Alana yalnızca seçilmiş erkek arı koloniler yerleştirilir. Ana arıların bu erkeklerle çiftleşme olasılığı yüksektir.

Avantajı: Denetim belirgin biçimde artar; büyük yatırım gerektirmez.
Sınırı: Tam denetim değildir; uygun konum bulmak zordur.

Birçok ülkede birlikler tarafından işletilen korunan çiftleştirme alanları bulunur.

Suni tohumlama

Tam denetim sağlayan tek yöntemdir. Ana arı, belirli erkek arılardan alınan spermle laboratuvar koşullarında döllenir.

Avantajı: Genetiğin iki tarafı da bilinir.
Sınırı: Ekipman, eğitim ve zaman ister; seri üretim için uygun değildir.

Kaybı azaltmak

Ana arı kaybının önemli bölümü çiftleşme uçuşunda yaşanır. Kutuların dizilişi bunu doğrudan etkiler:

• Kutuları farklı yönlere bakacak biçimde diz
• Giriş çevresine belirgin renk ve şekiller koy
• Aynı görünümlü kutuları sıra halinde dizme
• Etraftaki doğal işaretlerden yararlan

Aynı görünümlü kutuların sıralanması, dönen ana arının yanlış kutuya girip öldürülmesine yol açar.

Hava koşulları

Çiftleşme uçuşu uygun hava gerektirir. Serin ve yağışlı dönemler uçuşu geciktirir; çok uzayan gecikme ana arının çiftleşemeden yumurtlamaya başlamasına yol açabilir.

Bu ana arı yalnızca erkek arı verir ve değiştirilmelidir.