Refraktometre, balın nem oranını ölçen alettir. Arıcılık ekipmanının en ucuz ve en belirleyici parçalarından biridir.

Neden bu kadar önemli

Nemi yüksek bal mayalanır. Mayalanan bal satılamaz ve çoğu zaman kurtarılamaz.

Bir partinin tamamı, süzmeden önce yapılacak tek ölçümle kurtarılabilir. Aletin maliyeti, tek bir kayıp partinin çok altındadır.

Nasıl çalışır

Bal içinden geçen ışık kırılır; kırılma açısı su içeriğine bağlıdır. Alet bu açıyı ölçer ve nem oranına çevirir.

Kullanım

• Küçük bir bal örneği prizmaya konur
• Kapak kapatılır, hava kabarcığı kalmamalıdır
• Işığa doğru bakılarak okunur
• Örnek temsili olmalı; farklı çerçevelerden alınmalıdır

Sıcaklık sonucu etkiler; birçok modelde otomatik düzeltme bulunur.

Kalibrasyon

Kalibre edilmemiş refraktometre yanıltıcı sonuç verir ve alet olmamasından kötüdür.

Kalibrasyon, üreticinin verdiği referans sıvı ya da yöntemle düzenli olarak yapılmalıdır. Sezon başında bir kez kontrol etmek asgari uygulamadır.

Eşik

Nem sınırı ülkeye ve kalite işaretine göre değişir; birçok yerde yaklaşık yüzde yirmi civarında bir üst sınır uygulanır ve bazı kalite programları daha sıkı değer ister.

Kendi ülkendeki güncel gıda mevzuatına ve arıcı birliğinin ölçütlerine bak.

Ne zaman ölçülür

• Süzmeden önce. Özellikle kısmen sırlı çerçevelerde zorunludur
• Farklı partileri karıştırmadan önce. Nemi yüksek bir parti, iyi partiyi de riske atar
• Şüpheli durumda

Sırlama ile ilişkisi

Arılar suyu yeterince uçurunca gözü sırlar. Tamamen sırlanmış çerçeve genellikle güvenlidir.

Ancak sırlama tek başına garanti değildir; özellikle nemli iklimde ve erken hasatta ölçüm yapmak gerekir.

Diğer kullanımı

Refraktometre, şurup yoğunluğunu kontrol etmek için de kullanılabilir. Sonbahar beslemesinde verilen şurubun yoğunluğunu doğrulamak işe yarar.