Propolis eleği, arıların boşluk kapatma davranışını yönlendirilmiş bir yüzeye taşıyan düzenektir.

Çalışma ilkesi

Arılar kovandaki dar boşlukları propolisle kapatır. Elek, çok sayıda küçük boşluk sunarak bu davranışı toplar.

Örtü tahtası yerine, çerçevelerin hemen üstüne yerleştirilir.

Tipleri

• Esnek plastik elek: En yaygın tip. Bükülebildiği için hasat kolaydır
• Metal ızgara: Dayanıklıdır ancak bükülmez; hasat daha zahmetlidir
• Ahşap çıtalı düzenekler: Aralıklı çıtalar boşluk oluşturur

Delik ya da aralık ölçüsü kritiktir: fazla geniş boşluğu arılar petekle doldurur, fazla dar boşluk propolisle kapatılmaz.

Hasat

Elek dolduğunda çıkarılır ve dondurulur. Propolis soğukta kırılganlaşır; elek bükülünce parçalar kendiliğinden dökülür.

Oda sıcaklığında propolis yapışkandır ve elekten ayrılmaz. Dondurma yöntemin zorunlu parçasıdır.

Üretimi artıran koşullar

• Serin hava: Boşluk kapatma eğilimi soğukla artar
• Sonbahar: Kışa hazırlık döneminde toplama artar
• Işık sızması: Bazı arıcılar üstten hafif ışık sızdırarak kapatma davranışını uyarır
• Genetik: Bazı hatlar belirgin biçimde çok propolis toplar

Kazımanın sakıncası

Çerçeve omuzlarından ve kovan yüzeylerinden kazınan propolis mum, ahşap parçası ve boya kalıntısı içerir. Kalitesi düşüktür.

Sağlık ya da gıda amaçlı kullanım için elekle toplama gerekir.

Kalıntı

Akarisit uygulanan kovandan toplanan propolis kalıntı taşıyabilir. Uygulama dönemlerinde elek çıkarılmalıdır.

Saklama

• Serin, karanlık ve hava almayan kapta
• Dondurucuda uzun süre saklanabilir
• Işık ve sıcaklık bileşenlerini bozar

Kayıt

Propolisin bileşimi kaynak bitkiye bağlıdır ve bölgeden bölgeye değişir. Kaynak ve toplama dönemini kaydetmek, satış açısından değerlidir.