Oxaalzuurbehandeling

Oxaalzuur is een organisch zuur dat varroamijten op de bijen door contact doodt; de mijt in gesloten broedcellen bereikt het niet. Het geeft daarom het beste resultaat wanneer er in het volk geen gesloten broed is: in de broedloze periode aan het begin van de winter, na een broedonderbreking en bij zwermen en pakketbijen. Het moet worden toegepast met een toegelaten middel, in de hoeveelheid die op het etiket staat en met beschermende uitrusting.

Hoe werkt het?

Oxaalzuur komt van nature voor in planten zoals spinazie, snijbiet en rabarber, en ook honing bevat er kleine hoeveelheden van. In de kast is het echter een diergeneesmiddel dat door contact op de mijten werkt; dat het "natuurlijk" is, betekent niet dat het onschadelijk is.

• Het doodt alleen de mijten op de bijen. Mijten die zich in gesloten cellen vermeerderen, worden niet getroffen.
• In een broedloos volk is het zeer werkzaam; als er broed is, ruimt één behandeling slechts een deel van de mijten op.
• Er is geen bekend resistentieprobleem. Daarom is het een waardevol hulpmiddel in programma's waarin het wordt afgewisseld met synthetische middelen.
• Bij correct gebruik is het risico op blijvende residuen in de honing laag; toch wordt het niet toegepast als de honingkamer erop staat.

Wanneer pas je het toe?

• Begin van de winter, natuurlijke broedloze periode: Ongeveer drie weken nadat de kou is ingetreden en de moer is gestopt met leggen, wanneer het gesloten broed is uitgelopen. In kustgebieden met zachte winters stopt het broed misschien helemaal niet; controleer vóór de behandeling aan de hand van een raam of er gesloten broed is.
• Na een kunstmatige broedonderbreking: Wanneer, nadat de moer is gekooid of het volk is gedeeld, al het gesloten broed is uitgelopen.
• Bij zwermen, afgeschudde volken en pakketbijen: Bij volken die in een nieuwe kast zijn geplaatst en nog geen gesloten broed hebben.

In de zomer, als er volop broed is, is één enkele oxaalzuurbehandeling op zichzelf niet voldoende; in die periode moet het programma met andere middelen worden aangevuld.

Toepassingsmethoden

1. Druppelen (met siroop)

Het toegelaten oxaalzuurproduct wordt volgens de instructies op het etiket met siroop aangemaakt en met een spuit of een speciale applicator van bovenaf gedruppeld in de ruimten tussen de ramen waar de bijen zitten (de bijenstraten). Het mengsel is geen voer dat de bijen opeten; de bijen verspreiden het zuur door onderling contact.

1. Open het dak om te zien waar de tros zit; behandel alleen de straten die vol bijen zitten.
2. Geef per bijenstraat de hoeveelheid die op het etiket staat; druppel niet in lege straten en niet op de kastbodem.
3. Gebruik het mengsel lauw; een koude vloeistof koelt de tros af.
4. Sluit het dak snel; de hele handeling moet kort duren.

Laat het aangemaakte mengsel niet staan; gebruik het dezelfde dag. Naarmate een zuur-suikermengsel langer staat, ontstaan er stoffen die schadelijk zijn voor de bijen en verandert de werkzaamheid.

Waarschuwing tegen herhalen: Wordt het druppelen bij hetzelfde volk met korte tussenpozen herhaald, dan beschadigt dat de bijen en het open broed en kan het de levensduur van de overwinterende bijen verkorten. Het uitgangspunt is één behandeling per broedloze periode; herhaal niet, tenzij het etiket anders aangeeft.

2. Sublimeren (verdampen)

Kristallijn oxaalzuur wordt met een speciaal verdampingsapparaat in de kast verdampt; de afkoelende damp slaat als fijne kristallen neer op de bijen en de raten. Ook hier werkt het door contact.

• Omdat het kan worden toegepast zonder de kast te openen, wordt de tros minder verstoord; de bijen verdragen het meestal goed.
• Tijdens en kort na de behandeling worden het vlieggat en andere openingen gesloten; de duur wordt bepaald door de instructies van het product en het apparaat.
• Zuurdamp is zeer gevaarlijk voor de mens: het irriteert de luchtwegen en de ogen ernstig. Zorg dat u de wind in de rug hebt en gebruik een masker met een geschikt filter en een veiligheidsbril.
• De werkzaamheid van herhaald sublimeren met korte tussenpozen terwijl er broed is, is beperkt en omstreden.

Controleer of een toegelaten product en de methode voor sublimatie in uw land zijn toegestaan.

3. Sproeien

Sommige producten worden als fijne nevel op de bijen op de ramen aangebracht. Omdat daarvoor elke raam afzonderlijk moet worden uitgenomen, wordt dit vooral bij zwermen, pakketbijen en kleine volken gebruikt.

Veiligheid

• Oxaalzuur is bijtend en giftig bij inslikken. Gebruik zuurbestendige handschoenen en een veiligheidsbril; bij sublimeren is een masker met een geschikt filter verplicht.
• Bewaar het product in de geëtiketteerde verpakking, buiten bereik van kinderen en uit de buurt van levensmiddelen.
• Spoel bij contact met huid of ogen met veel water; raadpleeg bij oogcontact en inslikken een arts.

Meet het resultaat

Schuif vóór de behandeling een onderlegger in; het aantal mijten dat de daaropvolgende dagen valt, geeft een indruk van de belasting in het volk. Is de mijtenbelasting bij een telling enige tijd later nog steeds hoog, ga dan na of er gesloten broed was, of de behandeling juist is uitgevoerd en of er herbesmetting uit naburige kasten kan zijn.

Veelgemaakte fouten

• Verwachten dat één behandeling de mijten opruimt terwijl er volop gesloten broed is.
• Het druppelen in dezelfde winter meerdere keren herhalen.
• Het mengsel dagen van tevoren aanmaken en laten staan.
• Zuur in lege straten en op de kastbodem gieten; dat is middel dat de bijen niet bereikt en verloren gaat.
• Met niet-toegelaten zuur van onbekende zuiverheid op het oog een mengsel maken.
• Sublimeren zonder bescherming en daarbij de damp inademen.