Bijenmijten

Mijten vormen tegenwoordig de grootste probleemgroep in de bijenteelt, en ook de varroamijt, de grootste afzonderlijke oorzaak van volksverliezen, behoort tot deze groep. Er zijn drie schadelijke mijten die een imker moet kennen: de overal voorkomende Varroa destructor, de aangifteplichtige exotische soort Tropilaelaps en de microscopisch kleine tracheeënmijt. De basis van de bestrijding is regelmatig meten, tijdig ingrijpen en het resultaat opnieuw meten.

De mijten in deze groep

Waarom zijn ze zo verwoestend?

De oorspronkelijke gastheren van varroa en Tropilaelaps zijn honingbijsoorten in Azië. Deze bijen hebben een lange gezamenlijke geschiedenis met de mijt en hebben afweermechanismen ontwikkeld, zoals poetsgedrag (grooming) en hygiënisch gedrag. Omdat onze honingbij (Apis mellifera) die geschiedenis niet heeft, vermeerdert de mijt zich ongeremd.

De eigenlijke schade komt minder van het voeden dan van de overdracht van virussen. De mijt brengt virussen zoals het vleugelmisvormingsvirus rechtstreeks in het lichaam van de bij; daardoor kan een volk instorten zonder dat het aantal mijten erg hoog lijkt. Daarnaast voedt de mijt zich met het vetlichaam van de bij en verkort ze zo vooral de levensduur van de winterbijen.

Verschil tussen varroa en Tropilaelaps

• Vorm: Varroa is breed, als een krabbenschild; Tropilaelaps is in de lengte uitgerekt en smal.
• Beweging: Varroa beweegt traag; Tropilaelaps rent snel over de raat.
• Waar: Varroa kan wekenlang op een volwassen bij leven; Tropilaelaps kan zich niet op volwassen bijen voeden en sterft zonder broed binnen enkele dagen.
• Monitoring: De poedersuikermethode en de alcoholwasmethode geven voor varroa een getalsmatig resultaat; Tropilaelaps vangen ze vaak niet. Op Tropilaelaps wordt gecontroleerd door broedcellen te openen en de raam op een plank te kloppen (klopproef).

Een poedersuikertest zonder mijten is geen bewijs dat er geen Tropilaelaps is. Deze in Azië wijdverbreide mijt is de laatste jaren ook uit de Kaukasus gemeld; daardoor neemt het risico voor Turkije toe.

Tracheeënmijt

De tracheeënmijt dringt de ademhalingsbuizen in het borststuk van jonge bijen binnen, vermeerdert zich daar en voedt zich met het bloed van de bij. De ademhalingsbuizen krijgen vlekken en worden donker. Er kunnen niet-vliegende bijen met de vleugels in een "K"-stand te zien zijn, maar dit symptoom is niet specifiek; het komt ook voor bij nosema en virussen. De diagnose wordt gesteld door het borststuk van de bij te openen en met een loep of microscoop te kijken. Doordat bijenpopulaties in de loop der tijd resistentie hebben opgebouwd en sommige middelen tegen varroa ook deze mijt onderdrukken, is het belang ervan in veel gebieden afgenomen.

De basis van de bestrijding

1. Meet: Voer met ongeveer 300 bijen van een broedraam (een half waterglas vol) de poedersuikermethode of de alcoholwasmethode uit; bereken het aantal mijten per 100 bijen. Ook de onderlegger voor de natuurlijke val en het openen van darrenbroed geven richting.
2. Gebruik niet-chemische methoden: darrenbroed uitsnijden, een broedonderbreking, afleggers maken en de moer kooien verlagen de mijtenbelasting.
3. Gebruik zo nodig een toegelaten product: volg het etiket, behandel niet terwijl de honingkamer erop staat en wissel de werkingsgroepen af.
4. Meet het resultaat: blijft de verwachte daling uit, denk dan aan resistentie of een verkeerde toepassing en voer vóór de winter een tweede behandeling uit.

De gedetailleerde methoden staan op de pagina's Varroa en Varroabestrijding met amitraz.

Varroakalender

Het mijtenniveau in de nazomer bepaalt grotendeels hoeveel volken het voorjaar halen.

Tel varroa met een foto

De BeesLike-app telt de zichtbare mijten en de bijen op een foto van een raam of de varroalade en geeft het aantal zichtbare mijten per 100 bijen.

Zo werkt varroa tellen →

Varroa berekenen Varroa weer