Het grootste deel van de volkverliezen wordt veroorzaakt door ziekten en plagen. Dit hoofdstuk brengt de ziekteverwekkers samen die een imker moet kennen, en de logica van de bestrijding.

Groepen

• Broedziekten: Amerikaans en Europees vuilbroed, kalkbroed, steenbroed, zakbroed
• Ziekten van volwassen bijen: Nosema, amoebe, septikemie, virussen
• Mijten: Varroa, Tropilaelaps, tracheeënmijt
• Plagen in de kast: Wasmotten, kleine kastkever
• Plagen buiten de kast: Hoornaars, wespen, vogels, zoogdieren

Het probleem in het midden

De grootste enkelvoudige oorzaak van volkverliezen is vandaag varroa en de virussen die zij overbrengt. De meeste andere ziekteverwekkers verlopen ernstiger in een volk dat al onder mijtdruk staat.

Gezondheidsbeheer is daarom grotendeels varroabeheer.

De logica van de bestrijding

Het doel is niet uitroeiing maar het onder de schadedrempel houden. Uitroeien is niet mogelijk, en de poging kweekt resistentie.

De werkende volgorde is: meten, de drempel toetsen, voorkomen, de niet-chemische optie proberen, zo nodig een middel gebruiken, het resultaat meten.

Meldingsplicht

Sommige ziekteverwekkers zijn niet het probleem van één bijenstand maar een regionale bedreiging. Amerikaans vuilbroed, de kleine kastkever en Tropilaelaps zijn in veel landen meldingsplichtig.

Daarbij is de eerste taak van de imker niet behandelen maar melden bij de bevoegde autoriteit.

De doeltreffendste bescherming

• Regelmatig meten
• Raat vernieuwen
• Materiaalhygiëne en reiniging tussen kasten
• Geen volken van onbekende herkomst aankopen
• Volken sterk en goed gevoed houden
• Een administratie bijhouden