Administratie op de bijenstand

Registratie in de bijenstand is de gewoonte om van elk volk regelmatig de inspectienotities, gegevens over de koningin, varroatellingen, toegepaste middelen en behandelingen, voeren, oogst en verplaatsingen van kasten op te schrijven. Het is de goedkoopste maatregel in de bijenteelt met het meeste rendement; een goed bijgehouden logboek geeft informatie die geen enkel apparaat kan leveren. In Turkije is het registreren van het gebruik van diergeneesmiddelen en het bewaren van recepten bovendien een wettelijke verplichting.

Waarom houd je registraties bij in de bijenstand?

Veel imkers denken dat ze twintig volken en een seizoen in hun hoofd kunnen houden. In de praktijk raken volken door elkaar, verschuiven data en wordt een volk dat vorig jaar goed leek, in de herinnering beter dan het was. De belangrijkste voordelen van registratie zijn:

• Vergelijken: Welk volk meer honing gaf, welk volk steeds zwermde of ziek werd, ziet u alleen met geschreven gegevens.
• Timing: U weet waar u bij de volgende inspectie op moet letten en wanneer een voeding of behandeling afgelopen is.
• Ziekten volgen: Als bij een probleem bekend is waar een raam, koningin of volk vandaan kwam, blijft het ingrijpen beperkt tot de betrokken kasten.
• Wettelijke verplichting: Registratie van diergeneesmiddelen, kastplaatjes en verplaatsingen van volken worden bij officiële controles gevraagd.
• Veredeling: U kiest de koningin waarvan u gaat teelten niet op gevoel, maar op prestaties over meerdere jaren.

Hoe nummer je kasten en hoe ziet een kastkaart eruit?

De eerste voorwaarde voor registratie is dat elk volk één vaste identiteit heeft. In Turkije krijgt elke kast via het registratiesysteem voor de bijenteelt (AKS) een geel kastplaatje met een identificatienummer. Naast het plaatje een eigen kort nummer gebruiken (bv. 1, 2, 3 of A-12) maakt het werk in het veld gemakkelijker.

• Het nummer staat op de bak, niet op het dak: Daken en bakken wisselen bij inspecties vaak van plek. Schrijf het nummer met blijvende verf of een brandstempel op de bodemplank of op de voorkant van de broedbak.
• Het nummer volgt het volk: Wordt het volk in een andere kast overgezet, dan gaat het nummer mee; noteer dat in het logboek.
• Kastkaart: Een kaart aan de binnenkant van het dak of in een waterdicht hoesje laat u bij de kast snel de laatste stand zien. De hoofdregistratie hoort echter in een schrift, op de computer of in een app; een kaart kan zoekraken.

Wat schrijf je op bij een inspectie?

Een goede inspectienotitie hoeft niet lang te zijn; het volstaat elke keer dezelfde rubrieken in te vullen. Zo blijven de notities over de jaren met elkaar te vergelijken.

• Datum en kastnummer (het weer kan als korte notitie worden toegevoegd)
• Toestand van de koningin: Is de koningin gezien; zo niet, zijn er verse eitjes?
• Broed: Hoeveel ramen, regelmatig of niet, is er in het gesloten broed sprake van ingezakte of doorboorde dekseltjes of verkleuring?
• Voorraad: Stand van honing en stuifmeel, grofweg hoeveel ramen
• Zwermtekenen: Zijn er moerdoppen, hoeveel en waar
• Gezondheid: Tekenen van ziekten of plagen, dode bijen voor de kast
• Gedrag: Rustig, agressief, lopen de bijen over de raat?
• Verrichte handeling en volgende stap: Bak gegeven, gevoerd, "over 7 dagen moerdoppen controleren" en dergelijke

Afkortingen besparen tijd in het veld. Belangrijk is dat iedereen dezelfde afkortingen gebruikt en dat de sleutel voorin het logboek staat:

Hoe registreer je een varroatelling?

Een varroaregistratie moet minstens drie gegevens bevatten: datum, methode en uitkomst. De uitkomsten van verschillende methoden zijn niet rechtstreeks in elkaar om te rekenen; schrijf daarom elke keer op welke methode u hebt gebruikt.

• Uitwassen met alcohol of zeepwater / poedersuikermethode: Het aantal mijten dat van ongeveer 300 bijen (ongeveer een half waterglas) afvalt, en het aantal per 100 bijen.
• Natuurlijke val (onderlegger): Hoeveel dagen de onderlegger erin lag en het totale aantal mijten; voor vergelijking het daggemiddelde.
• Vóór en na de behandeling: Twee metingen met dezelfde methode laten zien of de behandeling heeft gewerkt. Resistentie tegen middelen valt alleen met deze vergelijking op.

Registratie van middelen en behandelingen: een wettelijke verplichting

Volgens de Turkse bijenteeltverordening moeten imkers de diergeneesmiddelen die ze gebruiken registreren en de recepten bewaren, en die bij controles aan het ministerie tonen. Deze registratie is tegelijk het belangrijkste bewijs dat uw honing vrij is van residuen. Noteer bij elke behandeling:

1. Datum van de behandeling (begin en einde; bij strips of langwerkende middelen de datum van verwijdering)
2. Nummers van de behandelde kasten
3. Naam van het middel, werkzame stof en partij-/serienummer
4. Toedieningswijze en hoeveelheid (overeenkomstig etiket en recept)
5. De dierenarts die het recept schreef en de datum van het recept
6. Honingkamer en wachttijd: Stond de honingkamer tijdens de behandeling op de kast, en vanaf wanneer mag er worden geoogst?
7. Uitkomst: Mijttelling of waarneming na de behandeling

Registratie van verplaatsingen, voeren en oogst

Wat een volk in de loop van het jaar meemaakt, verklaart waarom de opbrengst goed of slecht was.

• Verplaatsingen: Waar het volk vandaan kwam, naar welke bijenstand of standplaats het werd gebracht, aan wie het werd verkocht; vervoers- en standplaatsbewijzen maken deel uit van deze registratie. Imkers zijn bovendien verplicht de in- en uitgaande kasten en verplaatsingen van volken te melden bij de lokale landbouwautoriteit.
• Overdracht van raten en ramen: Van welke kast naar welke kast een broed- of honingraam is gegeven. Als er een broedziekte uitbreekt, wordt zonder deze registratie de hele bijenstand verdacht.
• Voeren: Datum, soort voer (suikeroplossing, voerdeeg) en hoeveelheid.
• Oogst: Aantal honingkamers of kilogram per volk; van welke bron.
• Verliezen: Volken die zijn gestorven, moerloos zijn geworden of verenigd, en de mogelijke oorzaak.

Koninginnenregistratie en kleurcode

De koningin bepaalt het karakter van een volk; daarom hoort elke koningin een eigen registratie te hebben: geboortejaar, herkomst (zelf geteeld of gekocht, uit welke lijn), paringsdatum, merkkleur en notities over prestaties (broedpatroon, zachtaardigheid, zwermneiging, honingopbrengst, ziekteresistentie).

De internationale merkkleuren voor koninginnen worden bepaald door het laatste cijfer van het jaartal en laten, samen met de registratie gebruikt, in één oogopslag de leeftijd van de koningin zien:

Papieren logboek of digitale registratie?

Belangrijker dan de methode is continuïteit. Een kaart aan de binnenkant van het dak, een waterdicht notitieboekje in de zak, een spreadsheet of een telefoonapp: wat u regelmatig kunt gebruiken, is de juiste keuze. Ook in de BeesLike-app kunt u voor elke kast inspecties, verzorging en behandelingen registreren.

• Kort in het veld, netjes thuis: Maak bij de kast notities met afkortingen en zet ze dezelfde dag over in de hoofdregistratie.
• Foto's: Een gedateerde foto van een verdacht broedraam versterkt de geschreven notitie.
• Back-up: Maak een back-up van de digitale registratie; fotografeer het papieren logboek. Een verloren logboek is de kennis van een heel seizoen.
• Houd het eenvoudig: De meest gemaakte fout is een te gedetailleerd systeem opzetten en er na een paar weken mee ophouden.

Hoe beoordeel je de registraties aan het eind van het seizoen?

De echte waarde van registratie komt pas naar voren als u ze aan het eind van het seizoen rustig doorleest. Zoek eenmaal per jaar een antwoord op deze vragen:

1. Welke volken gaven de meeste honing, waren het rustigst en het gezondst? Gebruik die volgend jaar bij de koninginnenteelt.
2. In welke maanden stegen de varroatellingen, en hoeveel verlaagden de behandelingen het aantal?
3. Zijn de bloei en de drachten vergeleken met vorige jaren vroeger of later gaan vallen?
4. Bij welke volken vielen de winterverliezen; hebben ze iets gemeen (zwak volk, oude koningin, veel mijten)?
5. Welke verhuizing of welke standplaats was de moeite waard?

Registraties over een paar jaar groeien uit tot een imkerskalender voor uw eigen streek. In deze tijd van klimaatverandering is de imker die met zijn eigen vorige jaren kan vergelijken, de eerste die de verandering opmerkt.