Diergeneesmiddelen voor bijen

Middelen voor bijengezondheid zijn alle toegelaten diergeneesmiddelen, hulpmiddelen voor diagnose en telling en beschermend materiaal die worden gebruikt om honingbijvolken te beschermen tegen ziekten en plagen. Goed gebruikt redden ze het volk; verkeerd gebruikt veroorzaken ze resistentie, laten ze residuen achter in honing en was en verbergen ze het probleem. Het basisprincipe is eenvoudig: eerst meten en een diagnose stellen, alleen een toegelaten middel volgens het etiket gebruiken, het resultaat opnieuw meten en vastleggen.

In welke groepen worden middelen voor bijengezondheid ingedeeld?

De pagina's in deze afdeling behandelen de middelen naar doel. Een algemeen overzicht:

Waarom alleen toegelaten middelen gebruiken?

Elk diergeneesmiddel dat bij bijen wordt gebruikt, moet in dat land voor bijen zijn toegelaten. Bij een toegelaten middel:

• zijn dosering en toedieningswijze getest en is het effect op bij en volk bekend;
• is het gedrag van residuen onderzocht en zijn de wachttijden met betrekking tot de honingoogst vastgesteld;
• staan werkzame stof, hoeveelheid, houdbaarheidsdatum en toelatingsgegevens op de verpakking; de verantwoordelijkheid is duidelijk.

Zelfgemaakte strips, geneesmiddelen voor andere dieren, op internet aangeraden mengsels en "bijenmiddelen" zonder etiket zijn producten met een onbekende dosering en onbekende residuen. Ze schaden de bij, maken de honing onverkoopbaar en versnellen resistentie.

Vóór de behandeling: meet en stel een diagnose

Een middel wordt niet gebruikt zonder te weten wat het probleem is en hoe groot het is. Voor varroa is het tellen van mijten, voor broedziekten de luciferproef en zo nodig een sneltest, en voor nosema microscopisch onderzoek de basis van de beslissing. Een behandeling zonder meting is ofwel overbodig, ofwel op het verkeerde doel gericht.

Regels voor het juiste gebruik van middelen

1. Lees het etiket en volg het op: hoeveelheid, duur, toedieningswijze en temperatuurvoorwaarde moeten precies zijn wat op het etiket staat.
2. Houd u aan de timing: zolang er een honingkamer op staat en de honingdracht loopt, wordt niet behandeld; de wachttijd op het etiket wordt in acht genomen.
3. Let op de temperatuur: organische zuren en thymol zijn temperatuurgevoelig; bij verkeerd weer werken ze niet of schaden ze het volk.
4. Verwijder na afloop van de termijn: strips en pads worden niet in de kast vergeten; een middel waarvan de werking is afgenomen, geeft de mijten voortdurend een lage dosis.
5. Behandel de bijenstand samen: behandel alle volken op dezelfde bijenstand in dezelfde periode; stem zo mogelijk af met imkers in de buurt.
6. Meet het resultaat opnieuw: blijft het verwachte effect uit, dan wordt gezocht naar een toepassingsfout, herbesmetting of resistentie.

Resistentiebeheer

Jarenlang dezelfde werkzame stof gebruiken, laat mijten die er ongevoelig voor zijn zich vermenigvuldigen. Bij varroa is resistentie tegen pyrethroïden en amitraz op veel plaatsen in de wereld gemeld. Om resistentie te vertragen:

• wissel de groep werkzame stoffen af; verander niet de productnaam, maar het werkingsmechanisme;
• maak organische zuren een vast onderdeel van het programma; daartegen is geen blijvende resistentie gemeld;
• gebruik methoden zonder middelen, zoals darrenbroed uitsnijden, een broedonderbreking en het maken van aflegers;
• vermijd een te lage dosering en strips die te lang blijven hangen.

Residuen: honing en was beschermen

Sommige vetoplosbare acariciden (vooral pyrethroïden en coumafos) hopen zich op in de was; als de was wordt omgesmolten tot kunstraat, komen ze weer in de kast terecht. Residuen in de honing vernietigen de waarde en betrouwbaarheid van het product. Om residuen te voorkomen: behandel niet terwijl er een honingkamer op staat, houd u aan de wachttijd op het etiket, vernieuw oude, donkere raten regelmatig en koop kunstraat bij een betrouwbare leverancier. Laat honing en was bij twijfel in een laboratorium testen.

Preventief materiaal is ook een gezondheidsmiddel

Veel gezondheidsproblemen worden niet met geneesmiddelen, maar met eenvoudig materiaal voorkomen: een vliegspleetverkleiner beperkt roverij en de verspreiding van ziekte, een muizenrooster voorkomt winterschade, een schone bijenbeitel en wegwerphandschoenen verminderen de overdracht van broedziekten van kast naar kast, en kunstraat en regelmatige raatvernieuwing voorkomen dat ziekteverwekkers zich ophopen.

Opslag, veiligheid en registratie

• Opslag: bewaar de middelen in de originele verpakking, op een koele en droge plek, buiten bereik van kinderen en ver van levensmiddelen en bijenvoer. Gebruik geen middelen waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken.
• Persoonlijke bescherming: organische zuren zijn bijtend; gebruik zuurbestendige handschoenen, een veiligheidsbril en zo nodig een masker met een geschikt filter.
• Afval: voer gebruikte strips, pads en verpakkingen af volgens de instructies op het etiket; gooi ze niet op de bijenstand of op de grond.
• Registratie: noteer per kast het middel, de werkzame stof, de datum, de duur en de meting ervoor en erna. In veel landen is deze registratie verplicht; het is ook de enige manier om resistentie- en residuproblemen op te merken.

Een eerlijke blik op ondersteunende middelen

Vitaminen, probiotica, plantenextracten en "immuunversterkende" voertoevoegingen worden op grote schaal verkocht. Het bewijs dat deze middelen de gezondheid van het volk wezenlijk verbeteren, is beperkt en inconsistent. Geen enkel middel vervangt varroabestrijding, voldoende stuifmeel en nectar, schone raten en water. Wilt u ze gebruiken, kies dan producten die hun samenstelling duidelijk vermelden, vertrouw niet op genezende claims en beoordeel het effect met uw eigen metingen.