Een bijenvolk bestaat uit drie soorten individuen. Wat zij doen, hoe lang zij leven en hoe zij ontstaan verschilt fundamenteel.

De koningin

Het enige vruchtbare vrouwtje in het volk. Zij legt eitjes en houdt het volk met haar feromoon bijeen.

• Zij paart eenmalig, tijdens de bruidsvlucht, met veel darren
• Het ontvangen sperma gebruikt zij haar leven lang
• Zij leeft jaren, maar leg en feromoonafgifte nemen af
• Zij bepaalt het geslacht: een bevrucht ei wordt een werkster, een onbevrucht ei een dar

De werkster

Een onvruchtbaar vrouwtje dat al het werk doet. De taken volgen elkaar op met de leeftijd:

• Eerst: Cellen schoonmaken
• Daarna: Broed verzorgen — de voedersapklieren werken dan
• Vervolgens: Raat bouwen — de wasklieren zijn actief
• Later: Opslaan, ventileren, bewaken
• Ten slotte: Halen

Wat de volgorde bepaalt is welke klieren op dat moment werken. De volgorde ligt niet vast; bij nood past het volk zich aan.

De dar

Het mannetje. Hij haalt niet, verzorgt geen broed en heeft geen angel.

• Ontstaat uit een onbevrucht ei
• Grote ogen die boven op de kop samenkomen — nodig om de koningin in de vlucht te vinden
• Sterft na de paring
• Wordt aan het eind van het seizoen uit het volk verdreven

Koningin en werkster komen uit hetzelfde ei

Dit is het meest opmerkelijke feit uit de bijenbiologie. Er is geen genetisch verschil tussen een koningin en een werkster.

Het verschil ontstaat uitsluitend door voeding: een larve die onafgebroken koninginnengelei krijgt wordt een koningin.

Dat feit is de grondslag van de koninginnenteelt: de teler overtuigt het volk om gekozen larven als koningin te voeren.

Ontwikkelingsduur

• Koningin: ongeveer 16 dagen
• Werkster: ongeveer 21 dagen
• Dar: ongeveer 24 dagen

Darrenbroed blijft het langst gesloten — precies de reden dat varroa het verkiest.

Levensduur

Een zomerwerkster leeft weken; een winterbij maanden. Het verschil zit in het vetlichaam, dat bij winterbijen sterk ontwikkeld is.

Varroa voedt zich juist met dat weefsel. Daarom is de mijtdruk eind zomer beslissend voor de overwintering.