De tracheeënmijt is een microscopische mijt die in de ademhalingsbuizen van volwassen bijen leeft. Zij was ooit in sommige streken een ernstig probleem; tegenwoordig is haar economische betekenis op veel plaatsen afgenomen.

Waar zij leeft

De bij heeft geen longen. Lucht komt binnen via openingen langs het lichaam en bereikt de weefsels via een net van fijne buizen.

De mijt leeft in die buizen, voedt zich er en plant zich er voort. Omdat zij de bij nooit verlaat is zij zonder ontleding niet te zien.

Het beslissende detail: de leeftijd van de bij

De mijt kan alleen zeer jonge bijen binnengaan, in de eerste dagen na het uitlopen. Daarna worden de openingen nauwer en is binnenkomen niet meer mogelijk.

Dat verklaart de dynamiek: de besmetting hangt af van hoeveel jonge bijen beschikbaar zijn, en de populatie stijgt in de winter wanneer het volk niet broedt.

De schade

• De ademhaling wordt belemmerd en het vliegvermogen daalt
• De levensduur wordt korter
• De overwintering lijdt eronder; het volk slinkt in de late winter
• Bijen kruipen voor de kast en kunnen niet vliegen

Verschijnselen en hun grenzen

De verschijnselen onderscheiden niet. Kruipende bijen komen ook voor bij chronische bijenverlammingsziekte, bij vergiftiging en bij nosema.

De diagnose vraagt microscopisch onderzoek: ongeveer dertig bijen worden bemonsterd en het borststuk ontleed. De buizen van een besmette bij zijn donker in plaats van helder.

Waarom zij is teruggelopen

Twee redenen worden genoemd. Selectie: volken met weerstand overleefden en gaven die door; poetsgedrag lijkt daarbij een rol te spelen. En behandeling: middelen tegen varroa, vooral mierenzuur, werken ook op deze mijt.

Veel imkers behandelen haar dus zonder het te weten.

Wat te doen

• Mierenzuur is werkzaam, omdat het als damp de buizen bereikt
• Koningin vernieuwen; er worden weerstandsverschillen tussen lijnen beschreven
• Houd volken sterk
• Laat onderzoeken als een volk in de winter onverklaard verzwakt