Voor nosema bestaat in de meeste landen geen algemeen beschikbaar toegelaten middel. De aanpak richt zich op de omstandigheden.

Waarom er weinig te behandelen valt

De parasiet leeft in de darmcellen van volwassen bijen. Zij verspreidt zich via sporen die met de ontlasting meekomen en in de raat achterblijven.

Bijen die de raat schoonmaken nemen de sporen op. De besmetting zit dus in het materiaal, niet alleen in de bijen — en dat maakt raatvernieuwing de belangrijkste maatregel die er is.

De maatregelen die werken

• Raat regelmatig vernieuwen. De doeltreffendste enkele maatregel
• Vocht in de kast verminderen: Ventilatie, een lichte voorwaartse helling, een droge standplaats
• Let op het wintervoer: Honingdauwhoning belast darm en uitscheiding en hoort niet als wintervoorraad te blijven staan
• Zorg voor gevarieerd stuifmeel; voeding bepaalt de weerstand
• Varroa onder controle houden
• Stress beperken: Minder openen, minder verplaatsen
• Koningin vernieuwen bij hardnekkig zwakke volken
• Vereinigen in plaats van slepen

De twee soorten

Er zijn twee nosemasoorten. De ene geeft het klassieke beeld met ontlastingsvlekken en piekt in het voorjaar; de andere verloopt vaak sluipend, zonder duidelijke uiterlijke tekenen.

Onderscheiden vraagt laboratoriumonderzoek, maar voor de praktijk maakt het weinig uit: de maatregelen zijn dezelfde.

Diagnose

Niet in het veld vast te stellen. De sporen zijn alleen microscopisch te zien; bemonster oudere haalbijen, niet jonge bijen van de raat.

Wat u niet moet doen

Middelen gebruiken die niet voor bijen zijn toegelaten. Zij lossen niets op en laten residuen achter in honing en was.

Ontsmetting van materiaal

Raat uit een zwaar besmet volk gaat uit omloop. Kastdelen kunnen worden uitgebrand; de sporen zijn minder taai dan die van vuilbroed maar overleven wel in de raat.