Moerloosheid is de toestand waarin het volk geen koningin heeft. Wordt zij te laat opgemerkt, dan gaat het volk verloren.

Hoe u het herkent

• Geen eitjes en geen jong broed — het duidelijkste kenmerk
• Onrustig, klagend geluid bij het openen van de kast
• Prikkelbaar gedrag
• Noodmoerdoppen midden op de raat
• Verzameling van stuifmeel zonder dat er broed is

De koningin niet zien betekent op zich niets. Eitjes zien betekent wél dat er tot voor kort een koningin was.

Oorzaken

• De koningin is bij een controle gedood of beschadigd
• Zij is niet teruggekeerd van de bruidsvlucht
• Zij is oud geworden en het volk kon haar niet vervangen
• Ziekte of vergiftiging
• Het volk heeft gezwermd en de nieuwe koningin is verloren gegaan

De toets: een raam met eitjes

Bij twijfel wordt een raam met open broed en eitjes uit een ander volk gegeven.

• Zetten de bijen moerdoppen aan, dan is het volk moerloos
• Doen zij dat niet, dan is er een koningin die u niet heeft gezien, of een jonge koningin die nog niet legt

Dit is de betrouwbaarste veldtoets, en het gegeven raam is meteen het begin van de oplossing.

Darrenbroedige werksters

Blijft het volk lang moerloos, dan komen bij enkele werksters de eierstokken op gang en gaan zij leggen.

Zij hebben niet gepaard: er komen alleen darren uit. Kenmerken zijn meerdere eitjes per cel, eitjes tegen de celwand en bult darrenbroed in werkstercellen.

Zo'n volk herstelt zichzelf niet en aanvaardt zeer moeilijk een nieuwe koningin.

Wat te doen

• Vroeg ontdekt: Een nieuwe koningin invoeren of een raam met eitjes geven
• Bij darrenbroedige werksters: Verenigen is meestal de enige werkbare uitweg
• Een zwak volk: Verenigen gaat vóór proberen te redden

Bij het verenigen wordt de krantenmethode gebruikt; een moerloos volk vecht anders.

Voorkomen

• Werk voorzichtig; de meeste koninginnen gaan verloren door de imker
• Houd enkele afleggers met reservekoninginnen aan
• Vernieuw de koningin regelmatig
• Controleer na het zwermseizoen of de nieuwe koningin aan de leg is

Enkele afleggers op de stand maken het verlies van een koningin van een crisis tot een routinekwestie.