Honingslingers

De kuip van de honingslinger is het cilindervormige lichaam dat de raamkorven van de centrifugale honingslinger omsluit, de honing opvangt die uit de cellen wordt geslingerd en die via de honingkraan onderaan naar buiten laat lopen. Omdat het het oppervlak is dat het langst met honing in contact is, hebben het materiaal, de vorm van de bodem en de kraan rechtstreeks invloed op de kwaliteit van de honing. Deze pagina beschrijft de onderdelen van de kuip, de keuzecriteria, het gebruik en het onderhoud.

Wat is de kuip van een honingslinger en waarvoor dient die?

Een honingslinger bestaat uit twee hoofddelen: het draaiende korfsysteem en de vaste kuip eromheen. Terwijl de korf draait, vliegt de honing uit de cellen, botst tegen de binnenwand van de kuip, loopt naar beneden en verzamelt zich op de bodem. De kuip vangt die honing op en is tegelijk het dragende lichaam van de machine: as, tandwielen of motor, deksel en poten zijn aan de kuip bevestigd.

In de volksmond wordt de naam “slingerketel” soms ook gebruikt voor het rijpingsvat met zeef. Voor de vaten met kraan waarin geslingerde honing wordt bewaard, zie de pagina “Rijpingsvaten voor honing”; deze pagina gaat over het lichaam van de machine.

De onderdelen van de slingerkuip

• Lichaam: Cilindervormig, gelast of gefelst plaatstaal. De wand moet glad en egaal zijn; krassen en deuken houden honing en vuil vast.
• Bodem: Kan vlak, schuin of kegelvormig zijn. Een bodem die naar de kraan afloopt of kegelvormig is, laat de honing volledig weglopen; op een vlakke bodem blijft wat honing achter.
• Honingkraan: Zit op het laagste punt van de bodem. Het gangbare type is de guillotinekraan met schuif en brede opening; die laat ook dikke honing zonder verstopping doorlopen.
• Deksel: Houdt stof, bijen en vocht buiten en vangt tijdens het slingeren opspattende honing op. Een doorzichtig deksel maakt het volgen van het draaien makkelijker. Bij gemotoriseerde machines kan er een beveiliging zijn die de machine stopt als het deksel opengaat.
• Poten: Hoog genoeg om een emmer onder de kraan te zetten, stevig en vast te zetten op de vloer.
• Draagbrug: De balk over de bovenkant van de kuip die as, tandwielen of motor draagt.

Van welk materiaal moet een slingerkuip zijn?

Honing is zuur; ongeschikt metaal wordt na verloop van tijd aangetast en komt in de honing terecht. De aanvaarde materialen voor de kuip zijn:

• Roestvrij staal: Voedselveilig roestvrij staal (meestal kwaliteit 304) is de meest gangbare en duurzaamste keuze. Lasnaden moeten glad en egaal zijn.
• Voedselveilige kunststof: Wordt gebruikt bij kleine, lichte machines. Let op het symbool voor contact met levensmiddelen; bekraste kunststof is moeilijk schoon te maken.

Gegalvaniseerd plaatstaal en geverfde binnenkanten, die je bij oude machines ziet, zijn niet geschikt voor voedselproductie: zink en verf komen in de honing. Historische houten en gegalvaniseerde kuipen zijn waardevolle museumstukken, maar horen vandaag niet meer bij de honingproductie. Een kraan van messing of onbehandeld metaal heeft hetzelfde probleem; de kraan moet van roestvrij staal of voedselveilige kunststof zijn.

Waar let je op bij de keuze van een kuip?

1. Diameter en korven: De diameter van de kuip moet korven kunnen bevatten voor de raammaat die je gebruikt. Als je ook broedkamerramen wilt slingeren, houd daar dan vanaf het begin rekening mee.
2. Ruimte onder de korf: De ruimte onder de korven is het volume waarin de honing zich kan verzamelen. Een kuip met weinig volume moet vaak worden geleegd; wordt het legen uitgesteld, dan raakt de honing de korven.
3. Bodem en kraan: Een bodem die naar de kraan afloopt en een kraan met brede opening zorgen zelfs bij dikke honing voor volledige lediging.
4. Stevigheid van het lichaam: Dun plaatstaal trilt tijdens het draaien en deukt na verloop van tijd in. Een verstevigingsband aan de boven- en onderrand is een pluspunt.
5. Reinigbaarheid: Aan de binnenkant mogen geen scherpe hoeken, blootliggende schroeven of naden zitten die vuil vasthouden.
6. Hoogte van de poten: Onder de kraan moet een emmer met zeef passen; past die niet, dan moet de machine op een stevig onderstel worden gezet.

Hoe gebruik je de kuip op de juiste manier?

• Vastzetten: Zet de kuip op een vlakke vloer en zet de poten vast. Bij een onevenwichtige lading gaat de kuip “wandelen” en kan hij de emmer onder de kraan omstoten.
• Honingniveau: Laat de honing die zich op de bodem verzamelt niet tot aan de korven komen. Raakt de honing de korf, dan wordt het draaien afgeremd, gaat de honing schuimen en spat hij terug op de ramen.
• Legen: Open de kraan en laat de honing direct in de emmer met zeef lopen. Houd de emmer in de gaten zolang de kraan open is; overgelopen honing is verloren en trekt rovers aan.
• Deksel: Houd het deksel tijdens het werk en in pauzes gesloten; honing trekt vocht uit de lucht aan.
• Niet verwarmen: De kuip rechtstreeks verwarmen of er heet water overheen gieten verwarmt de honing en verlaagt de kwaliteit. Een lauwwarme slingerruimte is genoeg.

Reiniging en onderhoud van de slingerkuip

1. Verzamel de resthoning: Haal de korven eruit en schraap de honing die op de wand en de bodem is achtergebleven met een spatel naar de kraan.
2. Was met lauw water: Heet water laat stukjes was smelten en aan de wand plakken. Gebruik zo nodig een mild afwasmiddel en spoel ruim na. Een staalborstel en een schuursponsje krassen het roestvrije oppervlak.
3. Haal de kraan uit elkaar: Was schuif en pakking apart. Vervang een verharde of gescheurde pakking.
4. Drogen: Laat de kuip ondersteboven of met open kraan volledig drogen. Achtergebleven water en honing veroorzaken schimmel, geur en vlekken bij de lasnaden.
5. Opbergen: Bewaar de kuip op een droge, stofvrije plek met het deksel iets open. Spoel hem aan het begin van het seizoen nog eens om voor gebruik.

Veelgemaakte fouten

• Honing slingeren in een oude gegalvaniseerde kuip of een kuip waarvan de verf afbladdert.
• Een machine kopen zonder uit te rekenen of er een emmer onder de kraan past.
• De honing die zich op de bodem verzamelt niet op tijd aftappen.
• De kuip met heet water of rechtstreeks vuur “opwarmen” om de honing sneller te laten lopen.
• De kuip vochtig en met honingresten de winter in laten gaan.