Varroa Kontrol Ürünleri

Varroa kontrol ürünleri, Varroa destructor akarının sayısını düşürmek için kovanda kullanılan, ülkede arılar için ruhsatlandırılmış veteriner ürünleridir. Başlıca gruplar organik asitler (formik, oksalik, laktik asit), timol esaslı ürünler ve sentetik akarisitlerdir (amitraz, piretroitler). Doğru ürünü seçmek; mevsime, kovandaki kapalı yavru miktarına, sıcaklığa ve son yıllarda kullandığınız etken maddeye bağlıdır.

Varroa ilacı seçmeden önce: ölçün

Hiçbir ürün takvime bakılarak değil, akar sayımına göre kullanılmalıdır. Uygulamadan önce alkol (ya da deterjanlı su) yıkaması, pudra şekeri yöntemi veya dip tablası ile akar yükünü ölçün; uygulama bittikten sonra aynı yöntemle yeniden ölçün. Beklenen düşüş yoksa sebep çoğu zaman yanlış zamanlama, eksik uygulama, komşu kovanlardan yeniden bulaşma ya da dirençtir.

Yaygın kullanılan müdahale sınırı yaz ve yaz sonunda yıkamada 100 arıda 2–3 akar civarıdır; ilkbaharda ve yavrusuz dönemde daha düşük değerler de yakından izlenmelidir. Bölgenizdeki resmî öneri farklıysa onu esas alın. Sayım araçları ve yöntemleri ayrı sayfalarda anlatılmıştır.

Varroa ilaçları hangi gruplara ayrılır?

Ürünlerin ticari adları ülkeden ülkeye değişir; önemli olan ambalajdaki etken maddedir. Direnç yönetimi için ürün adını değil, etken madde grubunu ve etki biçimini değiştirmeniz gerekir.

Bazı ülkelerde şerbetçiotu (hop) beta asitleri gibi başka etken maddeler de ruhsatlıdır. Hangi ürünün Türkiye'de ruhsatlı olduğunu ambalajdaki ruhsat bilgisinden ve veteriner hekiminizden öğrenin; ruhsatsız ürün ya da başka hayvanlar için üretilmiş ilaç kovana girmez.

Organik asitler: formik, oksalik ve laktik asit

Formik asit

Formik asit (karınca asidi), buharı petek kapağından geçebildiği için kapalı yavrudaki akarlara da ulaşabilen az sayıdaki seçenekten biridir. Bu yüzden yavru doluyken, yaz sonunda kullanılabilir. Buna karşılık etkisi tamamen dış sıcaklığa bağlıdır: çok sıcakta hızlı buharlaşıp ana arı ve açık yavru kaybına, serin havada yetersiz etkiye yol açabilir. Etikette yazan sıcaklık aralığının dışında uygulamayın ve hava tahminine bakarak başlayın.

Oksalik asit

Oksalik asit yalnızca arıların üzerindeki akarı öldürür. En iyi sonucu kış başındaki doğal yavrusuz dönemde, yapay yavru kesintisinden sonra ya da oğul ve paket arıda verir. Şurupla hazırlanan çözelti arı dolu çerçeve aralarına damlatılır ya da kristal hâli özel bir aparatla süblimleştirilir. Aynı kış içinde tekrar tekrar damlatmak arılara zarar verir.

Laktik asit

Laktik asit (süt asidi) çerçevelerdeki arılara ince sis hâlinde püskürtülür. Her çerçeveyi elden geçirmek gerektiğinden oğul, yapay oğul ve küçük kolonilerde pratiktir; büyük işletmelerde tercih edilmez.

Organik asitlere karşı bugüne kadar kalıcı bir direnç bildirilmemiştir ve doğru kullanıldığında balda ve mumda kalıcı kalıntı riski düşüktür. Bu yüzden her iyi programın omurgasını oluştururlar.

Timol esaslı ürünler

Timol, kekik bitkisinde de bulunan uçucu bir bileşendir; kovan içinde buharlaşarak etki eder. Genellikle jel, tablet ya da emdirilmiş taşıyıcı hâlinde, birkaç hafta süren bir uygulama olarak kullanılır. Etkinliği sıcaklığa bağlıdır; serin havada yetersiz kalır, çok sıcakta arıları rahatsız eder ve koloni geçici olarak yavruyu ve besin alımını kısabilir. Balda koku ve tat bırakabileceği için ballık takılıyken kullanılmaz.

Sentetik akarisitler: şerit ürünler

Amitraz ve piretroit içerikli ürünler genellikle çerçeveler arasına asılan şerit biçimindedir. Arılar şeride temas ettikçe etken maddeyi koloniye yayar; şerit haftalar boyunca kovanda kaldığı için kapalı yavrudan çıkan akarlar da zamanla yakalanır.

• Yerleştirme: Şeritler arının yoğun olduğu yavru bölgesine, etiketin söylediği sayıda ve aralıkta asılır. Yavrusuz kenar çerçevelere asılan şerit arıya yeterince temas etmez.
• Süre: Etiketteki süre dolunca şeritler mutlaka çıkarılır. Kovanda unutulan, etkisi azalmış şerit akarlara sürekli düşük doz vermek demektir ve direnci hızlandırır.
• Direnç: Piretroitlere ve amitraza karşı direnç dünyanın birçok yerinde bildirilmiştir. Tau-fluvalinat ile flumetrin aynı gruptadır; birine direnç varsa diğeri de genellikle işe yaramaz.
• Kalıntı: Yağda çözünen bazı maddeler (özellikle piretroitler ve kumafos) mumda birikir, temel petek yoluyla yeniden kovana döner.

Hangi dönemde hangi ürün grubu?

Direnç yönetimi ve kalıntı kuralları

1. Etken madde grubunu dönüşümlü kullanın. Aynı grubu yıllarca tekrarlamayın; organik asitleri programın düzenli parçası yapın.
2. Etiketteki miktara, süreye ve sıcaklık koşuluna uyun. Eksik doz duyarlı akarları öldürüp dayanıklıları bırakır.
3. Ballık takılıyken ve bal akımı sürerken uygulama yapmayın; etiketteki bekleme süresine uyun.
4. Arılıktaki tüm kovanları aynı dönemde tedavi edin; mümkünse komşu arıcılarla eşgüdüm sağlayın.
5. Ev yapımı şerit, hayvancılık ilacı ya da ruhsatsız karışım kullanmayın. Kalıntı ve direncin en yaygın kaynağıdır.
6. Sonucu ölçün ve kaydedin: ürün, etken madde, tarih, süre, kovan numarası ve öncesi-sonrası sayım.

Güvenlik, saklama ve atık

• Kişisel koruyucu donanım: Organik asitler aşındırıcıdır; aside dayanıklı eldiven, koruyucu gözlük ve süblimleştirmede uygun filtreli maske kullanın.
• Saklama: Ürünleri orijinal ambalajında, serin ve kuru yerde, çocuklardan, gıdadan ve yemden uzakta saklayın. Son kullanma tarihi geçmiş ürünü kullanmayın.
• Atık: Kullanılmış şeritleri, pedleri ve boş ambalajları kovanın çevresine, çöpe ya da toprağa gelişigüzel atmayın; etiketteki bertaraf talimatına uyun.
• Kayıt: Birçok ülkede arılarda kullanılan veteriner ürünlerinin kaydını tutmak zorunludur; bu kayıt aynı zamanda direnci fark etmenin tek yoludur.